Geneza utworu
Mit o Edypie jest częścią mitu o rodzie Labdakidów, należącego do legend tebańskich. Edyp miał, według przepowiedni, zabić swojego ojca i poślubić matkę. Z tego powodu, kiedy się urodził, jego rodzice (Lajos i Jokasta) kazali swojemu słudze porzucić go w górach. Został on jednak odnaleziony i uratowany przez pasterza, który przekazał go królowi i królowej Koryntu, Polibei i Polinejkesa, którzy wychowywali go jako własnego syna.
Kiedy dorósł, Edyp dowiedział się od wyroczni w Delfach, że jego przeznaczeniem jest zabicie ojca i poślubienie matki. W obawie przed spełnieniem się przepowiedni, Edyp postanowił nie wracać do Koryntu, które uważał za swój dom, lecz udać się w poszukiwaniu prawdy o swoim pochodzeniu. Po drodze spotkał podróżnika, którego zabił w walce, nie wiedząc, że był to jego prawdziwy ojciec, Lajos.
Kiedy Edyp przybył do Teb, ich mieszkańcom zagrażał potwór – Sfinks. Tebańczycy nie mogli sobie z nim poradzić, więc Kreon, brat zamordowanego króla Lajosa, obiecał tron i rękę królowej, Jokasty, temu, kto rozwiąże zagadkę Sfinksa. Edypowi udało się pokonać Sfinksa, rozwiązując jego zagadkę, co przyniosło mu sławę i nagrodę.
Wkrótce potem Edyp poślubił Jokastę, nie wiedząc, że jest ona jego matką. To, że przepowiednia się spełniła, stało się oczywiste dzięki słowom wieszczka Tyrezjasza, których Edyp sam chciał wysłuchać. Po odkryciu prawdy Jokasta w rozpaczy powiesiła się, a Edyp, przepełniony żalem i poczuciem winy, wykuł sobie oczy, ubrał strój żebraka i opuścił miasto.
Tematyka tragedii
Tragedia Sofoklesa „Król Edyp” wiąże się bezpośrednio z powyższym fragmentem mitu. Przedstawiona akcja dotyczy ostatniego dnia panowania Edypa w Tebach, a z dialogów postaci dowiadujemy się o innych, wcześniejszych wydarzeniach. O ścisłym powiązaniu z mitem świadczą także występujące w tragedii postacie: Edyp, Kreon, Tyrezjasz, Jokasta, posłaniec z Koryntu oraz stary sługa Lajosa. „Król Edyp” powstał około 429 roku p.n.e. Utwór związany jest z tematyką mitów tebańskich, podobnie jak „Antygona” oraz „Edyp w Kolonii”.
Dodatkowe informacje
„Król Edyp” jest jednym z najbardziej znanych dzieł starożytnej tragedii greckiej. Sofokles, autor tragedii, bada w nim tematy losu, przeznaczenia, pychy oraz konsekwencji ludzkich działań. Utwór ten jest częścią trylogii tebańskiej, obok „Antygony” i „Edypa w Kolonii”, które rozwijają historię rodu Labdakidów i jego tragicznych losów.
