Tkanki nabłonkowe - podział i funkcje

1. Cechy charakterystyczne dla tkanki nabłonkowej

Oddzielają nasz organizm od otaczającego środowiska, zabezpieczają przed utratą wody, pozwalają na wymianę gazową, ułatwiają odbiór bodźców ze środowiska zewnętrznego, a także wyściełają narządy i jamy ciała.

Ich wspólną cechą jest zwarty układ komórek, utrzymywany w tzw. błonie podstawnej oraz różnego rodzaju połączeniom międzykomórkowym. Nie są unaczynione, substancje odżywcze pobierają z leżącej pod nimi tkanki łącznej. Mają właściwości regeneracyjne.

2. Podział nabłonków ze względu na pełnione funkcje

- Pokrywające (wielowarstwowy złuszczający się naskórek czy nabłonek jednowarstwowy płaski, wyściełający serce i naczynia krwionośne)
- Gruczołowe
- Egzokrynowe (gruczoły wydzielania zewnętrznego, mają swoje przewody wyprowadzające wydzielinę na zewnątrz)
- Cewkowate (np. gruczoł potowy)
- Pęcherzykowate (np. gruczoł łojowy)
- Mieszane cewkowo-pęcherzykowe (np. gruczoły śliny)
- Endokrynowe (gruczoły wydzielania wewnętrznego, bez przewodów wyprowadzających, które swoją wydzielinę (hormon) kierują do krwi, np. gruczoły dokrewne: przysadka mózgowa, nadnercze, tarczyca)
- Zmysłowe (współtworzą narządy zmysłów: kubki smakowe w błonie śluzowej języka, błona węchowa nosa, ślimak w uchu wewnętrznym czy siatkówka oka)
- Chłonne (występuje w jelicie cienkim, którego komórki budują kosmki jelitowe, przez które odbywa się wchłanianie strawionych pokarmów)

3. Podział nabłonków ze względu na budowę komórki

- Nabłonek jednowarstwowy płaski (zbudowany ze spłaszczonych, wielobocznych komórek, których jądra umieszczone są centralnie. W organizmie człowieka występuje w pęcherzykach płucnych, wyścieła naczynia krwionośne, a w nerce współtworzy torebki ciałek nerkowych)
- Nabłonek jednowarstwowy sześcienny (budują komórki równościenne, w których jądra umieszczone są centralnie. U człowieka występuje w kanalikach nerkowych i końcowych odcinkach gruczołów)
- Nabłonek jednowarstwowy walcowaty (tworzą wysokie komórki w kształcie nieregularnych graniastosłupów, ich jądra znajdują się w spodniej warstwie cytoplazmy, niewiele ponad błoną podstawną. U człowieka występują w przewodzie pokarmowym od żołądka do odbytnicy oraz w jajowodach. W jelicie cienkim komórki nabłonka mają dużą liczbę cienkich, wypustek cytoplazmatycznych zwanych mikrokosmkami, komórki nabłonka jajowodu posiadają liczne rzęski)
- Nabłonek wielorzędowy (współtworzą wysokie komórki przypominające powyginane graniastosłupy oraz komórki niższe o klinowatym kształcie, jądra umieszczone są na różnych wysokościach, przez co w czasie obserwacji mikroskopowych powstaje wrażenie wielowarstwowości. U człowieka występują w drogach oddechowych (jama nosowa, krtań, tchawica i oskrzela). Na wolnej powierzchni komórek tego nabłonka często występują liczne rzęski pomagające usuwać zanieczyszczenia)
- Nabłonek wielowarstwowy płaski (zbudowany z kilku warstw komórek, z których zewnętrzne są wyraźnie spłaszczone, intensywne podziały w głębszych warstwach tego nabłonka (tzw. rozrodczych) umożliwiają złuszczanie się warstw wierzchnich i stałe odnawianie całego nabłonka. Występuje u człowieka w jamie ustnej (do przełyku włącznie), w pochwie i na przedniej powierzchni rogówki oka; naskórek współtworzący naszą skórę jego wierzchnie warstwy rogowacieją i obumierają, tworząc elastyczną, odnawialną powłokę ochronną)