Głód i niedożywienie

Przyczyny głodu:

1. Wysoki przyrost naturalny – w wielu biednych krajach mających problemy z dożywieniem mieszkańców wciąż obserwuje się znaczny wzrost liczby ludności. Zbyt wysoki przyrost naturalny powoduje tam jeszcze większy deficyt żywności.

2. Utrudnienia w handlu żywnością – bogate, wysoko rozwinięte kraje bronią się przed importem tańszych produktów z krajów słabiej rozwiniętych, między innymi poprzez nakładanie wysokich ceł. Dlatego producenci z mniej zamożnych krajów nie mogą eksportować towarów i osiągnąć dochodów, które wystarczałyby na zakup potrzebnej żywności.

3. Epidemie – epidemie, na przykład AIDS w Afryce, powodują, że w społecznościach poszczególnych krajów obserwuje się zbyt mały odsetek dorosłych, którzy mogliby na przykład produkować żywność czy przekazywać swoje doświadczenie dzieciom. Ocenia się, że na kontynencie afrykańskim (na południe od Sahary) mieszka obecnie około 12 milionów sierot w wieku poniżej 18 lat, których rodzice zmarli na AIDS.

4. Konflikty zbrojne – wojny i konflikty utrudniają lub uniemożliwiają normalną działalność rolniczą (na przykład w wyniku zaminowania pól uprawnych). Często zmusza się także ludność do opuszczenia stref walk oraz pozostawienia dobytku: domu, ziemi, materiału siewnego czy narzędzi.

5. Kryzys gospodarczy – prowadzi do zubożenia części społeczeństwa w wyniku wzrostu bezrobocia i ograniczenia wydatków na opiekę socjalną. To główna przyczyna niedożywienia w krajach wysoko rozwiniętych.

Co wpływa na dietę ludzi?

Sposoby odżywiania mieszkańców poszczególnych krajów i regionów różnią się pod wieloma względami. Decydują o tym przede wszystkim:

- Warunki przyrodnicze (klimatyczne, glebowe, wodne) – na danym obszarze spożywa się przede wszystkim produkty uzyskiwane z roślin oraz zwierząt, których uprawie bądź hodowli sprzyjają panujące tam warunki. Ważne jest też położenie geograficzne (na przykład w diecie ludności zamieszkującej kraje wyspiarskie dominują ryby i owoce morza).

- Zamożność społeczeństwa – na przykład bogaci mieszkańcy państw wysoko rozwiniętych mogą pozwolić sobie na zakup wielu zróżnicowanych artykułów spożywczych pochodzących z najdalszych zakątków świata, podczas gdy obywateli krajów słabo rozwiniętych najczęściej na to nie stać.

- Uwarunkowania kulturowo-religijne – między innymi muzułmanie i wyznawcy judaizmu nie spożywają mięsa wieprzowego.

- Tradycja kulinarna (upodobania, wielowiekowe przyzwyczajenia) – na przykład w bogatej Japonii podstawowym produktem żywieniowym jest od wieków ryż.

Sposoby ograniczania głodu:

Rządy poszczególnych krajów oraz instytucje międzynarodowe starają się ograniczyć głód i niedożywienie. Ich działania można podzielić na dwie grupy:

- Działania doraźne
- Działania długofalowe

Działania doraźne polegają na bezpośrednim dostarczaniu produktów spożywczych potrzebującym. Najczęściej otrzymują ją kraje, gdzie przez długi czas panują warunki uniemożliwiające normalne funkcjonowanie rolnictwa (na przykład katastrofalne susze) lub te, w których znaczna część upraw ulega zniszczeniu na skutek klęsk żywiołowych (na przykład trzęsienia ziemi, powodzie). Pomoc doraźna dociera również do regionów ogarniętych konfliktami uniemożliwiającymi produkcję żywności.

Działania długofalowe zmierzają do wzrostu produkcji pożywienia na obszarach jego niedoboru. Może się to odbywać na dwa sposoby, poprzez:

- Zwiększenie powierzchni upraw (metoda ekstensywna)
- Zwiększenie plonów (metoda intensywna)

Pierwsza metoda jest zazwyczaj prostsza, jednak jej stosowanie ogranicza zbyt mała powierzchnia obszarów, które można przekształcić w użytki rolne bez inwestowania znacznych środków finansowych (na przykład w nawadnianie). Natomiast druga, polegająca na zwiększeniu plonów, wymaga wielokierunkowych działań prowadzących do wzrostu poziomu i dochodowości rolnictwa na terenach objętych głodem. Należą do nich między innymi:

- Wprowadzenie wysokoplennych odmian roślin i wysoko produktywnych ras zwierząt
- Stosowanie nawozów i środków ochrony roślin
- Zwiększenie stopnia mechanizacji
- Nawadnianie terenów
- Edukacja rolników
- Zniesienie lub ograniczenie barier w handlu żywnością