Węgiel, ropa, gaz - charakterystyka, wydobycie, zastosowanie

WĘGIEL BRUNATNY

Charakterystyka:
- Powstał w trzeciorzędzie
- Mało kaloryczny (około 2000-2500 kcal/kg)
- Głębokość zalegania: do 300 m
- Właściwości: kruchy, zawiera dużo wody
- Odmiany: węgle ksylitowe, węgle miękkie, węgle twarde

Wydobycie:
- Metoda odkrywkowa
- Wpływ na środowisko: obumieranie roślin, emisja siarki do atmosfery, przyczynianie się do kwaśnych deszczy

Główne złoża:
1. Niemcy (Saskie Zagłębie Węglowe, Nadreńskie Zagłębie Węgla Brunatnego, Łużyckie Zagłębie Węglowe)
2. Rosja (Zagłębie Kańsko-Aczyńskie, Zagłębie Podmoskiewskie)
3. Czechy (głównie Północnoczeskie Zagłębie Węglowe)
4. USA
5. Australi, (Latrobe Valley)
6. Indie
7. Polska (Bełchatów, Konin, Turów)

Zastosowanie:
- Tani materiał opałowy w elektrowniach
- Surowiec chemiczny (wytlewanie, zgazowanie, uwodornianie)
- Ekstrakcja wosku montanowego
- Podłoże w ogrodnictwie
- Czynnik użyźniający glebę

WĘGIEL KAMIENNY

Charakterystyka:
- Kaloryczność: 5000-7500 kcal/kg
- Właściwości: czarny, zwarty, kruchy; podczas spalania daje długi, błyszczący płomień

Wydobycie:
- Kopalnie głębinowe
- Pionowe szyby umożliwiające transport górników i urobku

Największe złoża:
1. USA (Wirginia, Pensylwania, Ohio, Kentucky)
2. Chiny (prowincja Shanxi)
3. Indie (dorzecze rzeki Damodar)
4. Australia (Nowa Południowa Walia, Queensland)
5. Rosja (zagłębia: Kuźnieckie, Peczorskie)
6. Indonezja
7. RPA (głównie Transwal)
8. Polska (Górnośląskie Zagłębie Węglowe, Lubelskie Zagłębie Węglowe)

Zastosowanie:
- Ważne paliwo (bezpośrednie spalanie lub po przeróbce chemicznej)
- Surowiec dla przemysłu chemicznego

ROPA NAFTOWA

Charakterystyka:
- Powstała z substancji organicznej
- Kaloryczność: 10000-11500 kcal/kg
- Ciekła, naturalna mieszanina węglowodorów (parafinowych, naftenowych, aromatycznych)
- Zawiera związki siarki, tlenu, azotu, związki metaloorganiczne oraz składniki mineralne
- Barwa: żółtobrązowa, zielonkawa lub czarna

Wydobycie:
- Wiercenie odwiertów na głębokość 1 km i więcej
- Wydobycie na lądzie i w obszarach szelfów mórz i oceanów

Główne złoża:
1. USA (rejon Zatoki Meksykańskiej, Alaska)
2. Rosja (Nizina Zachodniosyberyjska, Zagłębie Wołżańsko-Uralskie, północny Kaukaz)
3. Arabia Saudyjska
4. Kanada
5. Chiny
6. Irak
7. Iran
8. Zjednoczone Emiraty Arabskie
9. Kuwejt
10. Brazylia

Zastosowanie:
- Produkcja paliw
- Surowiec dla przemysłu chemicznego
- Historycznie: balsamowanie ciał, oświetlanie, cele lecznicze, technika wojenna

GAZ ZIEMNY

Charakterystyka:
- Mieszanina węglowodorów, azotu, dwutlenku węgla, siarkowodoru, gazów szlachetnych
- Występuje głównie w porowatych piaskach, piaskowcach, wapieniach i dolomitach

Największe złoża:
1. Rosja (Nizina Zachodniosyberyjska, południowy Ural, północny Kaukaz, dorzecze Leny)
2. Iran
3. Katar
4. Turkmenistan
5. USA
6. Chiny
7. Norwegia
8. Arabia Saudyjska

Zastosowanie:
- Paliwo (czystsze ekologicznie niż węgiel)
- Produkcja sadzy i gazu syntezowego
- Surowiec w przemyśle chemicznym