profil

Niemiec (w polskich tekstach kultury)

drukuj
poleca 50% 4 głosy

Do krwi ostatniej kropli z żył
Bronić będziemy Ducha,
Aż się rozpadnie w proch i w pył
Krzyżacka zawierucha.
Twierdzą nam będzie każdy próg...
– Tak nam dopomóż Bóg!
Nie będzie Niemiec pluł nam w twarz
Ni dzieci nam germanił.
Orężny wstanie hufiec nasz,
Duch będzie nam hetmanił,
Pójdziem, gdy zabrzmi złoty róg...
– Tak nam dopomóż Bóg!

(Maria Konopnicka, Rota)

Na gościńcu stało dwu ludzi. Jeden siwy, ogolony, w granatowej kapocie z krótkim stanem i w niemieckiej czapce z zawiniętymi brzegami – drugi młodszy, wyprostowany,z jasną brodą, w paltocie i kaszkiecie. Za nimi w pewnej odległości stał parokonny wózek, którym powoził człowiek ubrany w kaszkiet i granatową kapotę.
– To pole jest twoje? – pytał Ślimaka brodaty szorstkim tonem.
– Czekaj no, Fryc – przerwał mu starzec.
– Dlaczego ja mam czekać? – oburzył się brodaty.
– Zaczekaj. Czy to wasze grunta, gospodarzu? – zapytał stary nierównie łagodniejszym tonem.
– Jużci moje, czyje ma być? – odparł chłop. W tej chwili przybiegł z łąki Stasiek i patrzył na obcych z nieufnością i podziwem.
– A ta łąka jest twoja? – pytał brodaty.
– Zaczekaj, Fryc. Czy to wasza łąka, gospodarzu? – poprawił go stary.
– Nie moja, dworska,
– A czyja ta góra z sosną?...
– Zaczekaj, Fryc...
– Ach, ojciec lubi tak dużo gadać...
– Zaczekaj, Fryc – mówił starzec. – Ta góra z sosną to wasza?...
– Przecie moja, nie czyja.
– Oto widzisz, Fryc – rzekł stary po niemiecku – tu dopiero można by postawić wiatrak dla Wilhelma... I wskazał ręką na górę.
– Wilhelm nie dlatego nie buduje wiatraka, że góry są za niskie, ale dlatego, że próżniak– odparł gniewnie nazywany Frycem.
– Proszę cię, Fryc, bądź cierpliwy. A te pola za gościńcem i tamte jary to już nie wasze?– pytał znowu starzec chłopa.
– Skądże by moje, kiedy to dworskie.
– No, tak – przerwał niecierpliwie brodaty – wszyscy wiedzą, że on siedzi na środku dworskich pól jak dziura w moście. Diabła wart cały ten interes.

(Bolesław Prus, Placówka)

Postać Niemca ma w naszej kulturze liczne negatywne konotacje. Wynikają one zarówno ze złych doświadczeń historycznych, jak i utrwalanego przez lata propagandy socjalistycznej wizerunku złego Niemca i eksponowania w literaturze i filmie wątku walk polsko-niemieckich. Ślady takich walk znajdujemy już w kronikach średniowiecznych (wojny Bolesława Krzywoustego). Nawet diabeł w literaturze polskiej ubrany jest w strój Niemca (Pani Twardowska), a niekiedy nazywany „Niemczykiem” (Dolina Issy). A nieprzyjazne ogrodowe krasnale w nagrodzonym Nike tomie wierszy Jarosława Marka Rymkiewicza to oczywiście „szwabskie krasnale”.

poleca 55% 11 głosów

Niemiec – wróg

Pisarze polscy niejednokrotnie brali udział w kampaniach o charakterze publicystycznym,przedstawiając Niemców jako wrogów. Literatura, stając wobec naporu kolonizacji niemieckiej, nakłaniała do protestu przeciw dominacji gospodarczej wroga (np. Placówka Bolesława Prusa) lub angażowana była przeciwko germanizacyjnej polityce zaborcy (np. Rota Marii Konopnickiej). Powieść Prusa pokazuje spór chłopa Ślimaka z niemieckimi kolonistami, poruszając wciąż delikatny problem wykupu polskiej ziemi...

poleca 69% 16 głosów

Dobry hitlerowiec

Zdarzają się jednak w literaturze i filmie obrazy dobrych, litościwych hitlerowców.W filmie Europa, Europa Agnieszki Holland pozytywną postacią jest przyjaciel głównego bohatera – niemiecki homoseksualista, który, gdy dowiaduje się o żydowskim pochodzeniu kolegi, nie wydaje go i nie przestaje go wspierać... Podobną postawę przyjmuje matka dziewczyny głównego bohatera – mimo iż jest Niemką, współczuje żydowskiemu chłopcu i, poznawszy jego tajemnicę, ostrzega go przed fanatyzmem i...

poleca 60% 22 głosów

Niemcy są ludźmi

Niemcy są ludźmi – tak miał pierwotnie brzmieć tytuł dramatu Leona Kruczkowskiego. Autor pokazuje przekrój rodziny niemieckiej, w której znajdziemy i bezdusznego oficera, ślepo zaangażowanego w hitleryzm, i fanatyczną wdowę po żołnierzu, i kobietę artystkę, która czuje się przede wszystkim obywatelką Europy i chce pomóc więźniowi zbiegłemu hitlerowcom, niegdyś zaprzyjaźnionemu z jej ojcem. Profesor Sonnenbruch, którego wcale nie obchodzi to, iż jego wynalazki służą zagładzie ludzkości,...

poleca 80% 10 głosów

Niemcy – naród artystów?

W opowiadaniach Tadeusza Borowskiego mowa o tym, jak trudno oddzielić byłym więźniom problem kultury niemieckiej od niemieckich zbrodni. Bohater filmu Andrzeja Wajdy Krajobraz po bitwie , nakręconego na podstawie prozy Borowskiego, wciąż myśli o tym, że językiem Goethego wydawano zbrodnicze rozkazy, a przy dźwiękach najpiękniejszej muzyki wysyłano ludzi na śmierć. Spaczona psychika i doświadczenia bohatera utrudniają mu postrzeganie i ocenę Niemców i niemieckiej kultury.

poleca b/d

Zemsta na obcych – krzywda Niemców

Więźniowie obozów koncentracyjnych mszczą się na Niemcach – w serialu Dom mowa o zabiciu byłego kata przez byłego więźnia. W tym samym serialu mowa także o dyskryminacji Polki, zgwałconej przez Niemca. Dziewczynę, cudem ocalałą po gwałcie od śmierci, obmawia cała kamienica, sąsiedzi wytykają ją palcami albo wręcz wygrażają ciężarnej i jej przyszłemu dziecku. Nawet dziadek nie może zaakceptować takiego wnuka. Gwałcicielowi córki życzy straszliwego cierpienia: życia „bez rąk, bez nóg”. O...

poleca 28% 37 głosów

Niemcy sąsiedzi

Z sympatią ukazani są także Niemcy sąsiedzi z Opowiadań na czas przeprowadzki Pawła Huellego czy Kroniki wypadków miłosnych Tadeusza Konwickiego (w Kolonii Wileńskiej obok Polaków i Rosjan, takich jak Wicio czy Lowka, mieszka też niemiecki pastor i zaprzyjaźniony z Wiciem jego syn oraz zakochana nieszczęśliwie w Wiciu Greta). Przy jaźnie mówi o swej niemieckiej uroczej nauczycielce Agnisia Niechcicówna z Nocy i dni Marii Dąbrowskiej. Z kolei Karol Borowiecki – początkujący polski...

poleca 75% 12 głosów

Poświęcenie tytana

Poświęca się za ludzkość mityczny bohater, tytan Prometeusz. Uczy śmiertelnych rzemiosła, kradnie dla nich ogień z Olimpu i oszukuje bogów tak, aby ludzie nie musieli najlepszej części mięsa składać w ofierze. Za to ponosi surową karę, skazany przez olimpijskich bogów na przykucie do skał Kaukazu i cierpienie z powodu wyżerania ciągle odrastającej wątroby przez sępa (orła). Taką postawę poświęcenia za ludzkość, bezinteresownego i heroicznego, nazywamy prometejską. Podobnie szlachetną...

Przydatne hasło? Tak Nie