profil

Przymiotnik

Ostatnia aktualizacja: 2021-10-13
poleca 85% 335 głosów

Treść
Grafika
Filmy
Komentarze

Co to jest przymiotnik


za Słownikiem Języka Polskiego PWN: część mowy określająca jakość rzeczownika lub relację do rzeczownika określanego;

Przymiotnik nazywa cechy i właściwości osoby, przedmiotu lub zjawiska. Jest odmienną częścią mowy.

Na jakie pytania odpowiada przymiotnik?


Przymiotnik odpowiada na pytania:
jaki? jaka? jakie?
który? która? które?
czyj? czyja? czyje?

Przez co odmienia się przymiotniki?


Przymiotniki odmieniają się przez przypadki, liczby i rodzaje. Rodzaj, liczba i przypadek przymiotnika zgadzają się zawsze z rodzajem, liczbą i przypadkiem określanego przez niego rzeczownika.

Przymiotniki nieodmienne


Przymiotniki zapożyczone z innego języka zwykle są nieodmienne, np: mini, midi, maxi, khaki, super, top, extra, moro, bordo.

Rodzaje przymiotnika


Przymiotniki występują w pięciu rodzajach. W liczbie pojedynczej mogą mieć rodzaj męski - TEN, żeński - TA i nijaki - TO. W liczbie mnogiej rozróżniamy rodzaj męskoosobowy - dotyczy mężczyzn - CI, oraz niemęskoosobowy - TE dotyczy kobiet, zwierząt, przedmiotów

Liczba pojedyncza:
- rodzaj męski – TEN ciekawy film
- rodzaj żeński – TA przemiła kobieta
- rodzaj nijaki – TO niegrzeczne dziecko

Liczba mnoga
- rodzaj męskoosobowy – CI uprzejmi chłopcy
- rodzaj niemęskoosobowy – TE piękne kwiaty, duże ptaki

Co to jest deklinacja przymiotnika?


Odmianę przez przypadki nazywamy deklinacją.

Liczba pojedyncza

przypadekr. męskir. żeńskir. nijaki
Mianownik
(kto? co?)
żółty stółżółta koszulażółte palto
Dopełniacz
(kogo? czego?)
żółtego stołużółtej koszuliżółtego palta
Celownik
(komu? czemu?)
żółtemu stołowiżółtej koszuliżółtemu paltu
Biernik
(kogo? co?)
żółty stółżółtą koszulężółte palto
Narzędnik
(z kim? z czym?)
żółtym stołemżółtą koszulążółtym paltem
Miejscownik
(o kim? o czym?)
żółtym stoleżółtej koszuliżółtym palcie
Wołacz
(o ty!)
żółty stoleżółto koszulożółte palto


Liczba mnoga

przypadekr. męskoosobowyr. niemęskoosobowy
Mianownik
(kto? co?)
wysocy chłopcyżółte stoły, koszule, palta
Dopełniacz
(kogo? czego?)
wysokich chłopcówżółtych stołów, koszul,palt
Celownik
(komu? czemu?)
wysokim chłopcomżółtym stołom, koszulom, paltom
Biernik
(kogo? co?)
wysokich chłopcówżółte stoły, koszule, palta
Narzędnik
(z kim? z czym?)
wysokimi chłopcamiżółtymi stołami, koszulami, paltami
Miejscownik
(o kim? o czym?)
wysokich chłopcachżółtych stołach, koszulach, paltach
Wołacz
(o wy!)
wysocy chłopcyżółte stoły, koszule, palta

Stopniowanie przymiotnika


Wyróżniamy stopnie:
- równy - przymiotnik w podstawowej formie
- wyższy - używamy, gdy chcemy podkreślić daną cechę przymiotnika lub dokonać porównania;
- najwyższy - używamy, gdy chcemy wyróżnić cechę na tle innych

Istnieją trzy rodzaje stopniowania:
- proste (regularne)
- opisowe - z pomocą przysłówka bardziej, najbardziej, mniej i najmniej
- nieregularne - w stopniu wyższym i najwyższym jest inny temat niż w stopniu równym; tak stopniują się przymiotniki - dobry, zły, duży, mały

Stopniowanie proste

stopień równystopień wyższystopień najwyższy
przymiotnik w formie podstawowejdo tematu dodajemy końcówkę -szy -ejszydodajemy przedrostek “naj”
piękny
grzeczny
groźny
piękniejszy
grzeczniejszy
groźniejszy
najpiękniejszy
najgrzeczniejszy
najgroźniejszy


Stopniowanie opisowe

stopień równystopień wyższystopień najwyższy
przymiotnik w formie podstawowejdodajemy przysłówek bardziej lub mniej (stopniowanie w dół)dodajemy przysłówek najbardziej lub najmniej (stopniowanie w dół)
kolorowy
zadowolony
bardziej kolorowy
mniej zadowolony
najbardziej kolorowy
najmniej zadowolony


Stopniowanie nieregularne

stopień równystopień wyższystopień najwyższy
dobry
zły
duży
mały
lepszy
gorszy
większy
mniejszy
najlepszy
najgorszy
największy
najmniejszy


Przymiotniki, które się nie stopniują
Część przymiotników, występuje tylko w stopniu równym. Pochodzą od rzeczowników, np: drewniany - drewno, szklany - szkło, stalowy - stal, piaskowy - piasek, plastikowy - plastik, wełna - wełniany itp.

Nie stopniują się również te przymiotniki, których natężenia nie można zmieniać (oznaczają cechę niezmienną), np: roczny, tygodniowy, wieczorny, wczorajszy, wieczny, warszawski, francuski, wojskowy, elektryczny

Przymiotniki dzierżawcze i przymiotniki jakościowe


- przymiotnik dzierżawczy - przymiotnik oznaczający przynależność czegoś do jakiejś osoby lub rzeczy, np. końska grzywa, hiobowa wiadomość, księgi Jakubowe
- przymiotnik jakościowy - przymiotnik wskazujący na właściwości lub jakości przedmiotów, np. biały, kwadratowy

Jak piszemy “nie” z przymiotnikami


Ogólna zasada mówi, że stosujemy pisownię łączną: nieładny, niemądry, nieistotny

Wyjątki:
“Nie” jako zaprzeczenie, w zestawieniu dwóch przymiotników w stopniu równym, np: Ten obraz jest nie brzydki, ale okropny.
“Nie” z przymiotnikami w stopniu wyższym i najwyższym piszemy rozłącznie: nie najlepszy, nie najgorszy, nie najpiękniejszy

Jak piszemy przymiotniki złożone


Przymiotniki złożone, których człony nie są równorzędne to piszemy je razem, np: jasnozielony, szorstkowłosy, ciemnoniebieski
jeśli przymiotnik jest połączeniem członów równorzędnych, to zapisujemy go z łącznikiem, np: czarno-biały, czarno-czerwony

Przymiotnik w pigułce


1. Przymiotnik nazywa cechy. Odpowiada na pytania:
jaki? jaka? jakie? który? która? które? czyj? czyja? czyje?

2. Przymiotnik jest odmienną częścią mowy - odmienia się z przez przypadki, liczby, rodzaje.

3. Odmiana przez przypadki to deklinacja.

4. Przymiotnik ma 3 rodzaje w l.p - męski, żeński i nijaki i 2 rodzaje w l.mn. - męskoosobowy i niemęskoosobowy.

5. Przymiotniki podlegają stopniowaniu, które polega na ukazaniu natężenia cechy. Mamy trzy stopnie - równy (mały), wyższy (mniejszy) i najwyższy (najmniejszy). Stopniowanie może być regularne, nieregularne lub opisowe.

6. Stopniowaniu nie podlegają przymiotniki, które pochodzą od rzeczowników i określają stałą, niezmienną cechę, np: szklany, drewniany, stalowy, roczny, warszawski;

7. Nie z przymiotnikami piszemy łącznie w stopniu równym, w stopniu wyższym i najwyższym osobno - niemiły ale nie najmilszy, piękny ale nie piękniejszy, nie najpiękniejszy;

8. Przymiotniki dzierżawcze oznaczają przynależność cechy do kogoś/czegoś, np: mamine wypieki, koński ogon;

9. Przymiotniki jakościowe określają właściwości osób, rzeczy, zwierząt, roślin, przedmiotów, np: kształt, kolor: niebieski. kwadratowy

Podoba się? Tak Nie
(0) Brak komentarzy

Materiał opracowany przez redakcję

Czas czytania: 9 minut

Ciekawostki ze świata