profil

Liczebnik

poleca 85% 111 głosów

Treść
Grafika
Filmy
Komentarze

Co to jest liczebnik


za Słownikiem Języka Polskiego PWN:
wyraz oznaczający liczbę (ilość) elementów lub kolejne miejsce elementu w pewnym zbiorze;

Na jakie pytania odpowiada liczebnik?


Liczebnik to odmienna część mowy odpowiadająca na pytania: ile? który z kolei?

O czym informują liczebniki?


Liczebniki informują nas o ilości, liczbie, wielokrotności i kolejności.

Jakie rozróżniamy liczebniki?


Rozróżniamy podział na liczebniki:
- główne - wyrażają liczbę: jeden, dwa, trzy, osiem, dwieście
- porządkowe - oznaczają kolejność: pierwszy, drugi, ósmy, dwusetny
- zbiorowe - określają:
a) grupę ludzi różnej płci - pięcioro abiturientów
b) niedorosłe osobniki - troje źrebiąt
c) rzeczowniki mające tylko liczbę mnogą - czworo drzwi
- wielorakie - określają liczbę części składowych: dwojaki, trojaki
- ułamkowe - nazywają ułamki: jedna druga, dwie trzecie, cztery dziesiąte, ćwierć, kwarta
- mnożne - oznaczają wielokrotność tej samej rzeczy, części: podwójny, potrójne
- nieokreślone - nie podają konkretnej ilości: kilka, parę, wiele, dużo, kilkadziesiąt

Liczebniki składające się z jednego wyrazu to liczebniki proste, np: dwa, dwieście, trzynaście, a liczebniki złożone (wielowyrazowe) składają się z kilku wyrazów, np: dwieście jeden, sto dwanaście, tysiąc dwieście osiem.

Rzeczowniki odliczebnikowe


To rzeczowniki powstałe od liczebnika, są zawsze rodzaju żeńskiego, mogą występować w l. pojedynczej lub mnogiej: jedynka, dwójka, trzydziestka, setka
- Czym jeździsz do szkoły?
- Tramwajem szesnastką lub szóstką.

Czerwono-biała jedenastka jest już na boisku.
Mam dwójkę dzieci.
Moja najgorsza ocena to dwójka z polskiego.

UWAGA!
Rzeczownik odliczebnikowy odpowiada na pytania: kto? co? Aby nie pomylić go z liczebnikiem zbiorowym (dwoje, czworo, pięcioro) należy pamiętać o zadaniu pytania - w przypadku liczebnika: ile? który z kolei?

Przez co odmieniają się liczebniki?


Liczebniki odmieniają się przez przypadki, liczby i rodzaje, w zależności od typu liczebnika:

Typ liczebnikaprzypadki (deklinacja)liczbyrodzaje
główne
M. jeden kot
D. jednego kota
C. jednemu kotu
B. jednego kota
N. jedynym kotem
Msc. jednym kocie
W. o jeden kocie

jeden kot (r. męski)
jedna kotka (r. żeński)
jedno jajko (r. nijaki)
dwaj panowie (r.męski)
dwie panie (r. żeński)
dwa zeszyty, jabłka
(r. niemęskoosobowy)
porządkowe
M. pierwszy zawodnik
D.pierwszego zawodnika
C. pierwszemu zawodnikowi
B. pierwszego zawodnika
N. pierwszym zawodnikiem
Msc. pierwszym zawodniku
W. pierwszy zawodniku

M. pierwsi zawodnicy
D. pierwszych zawodników
C. pierwszym zawodnikom
B. pierwszych zawodników
N. pierwszymi zawodnikami
Msc. pierwszych zawodnikach
W. pierwsi zawodnicy

pierwszy zawodnik
(r. męski)
pierwsza zawodniczka
(r. żeński)
pierwsze dziecko
(r. nijaki)
pierwsi zawodnicy
(r. męskoosobowy)
pierwsze zawodniczki pierwsze medale
pierwsze dzieci
(r. niemęskoosobowy)
zbiorowe
M. dwoje kociąt
D. dwojga kociąt
C. dwojgu kociętom
B. dwoje kociąt
N. dwojgiem kociąt
Msc. dwojgu kociąt
W. dwoje kociąt
ułamkowe


ZAPAMIĘTAJ!
W przypadku liczebników zbiorowych złożonych odmieniają się tylko dziesiątki i jedności z wyjątkiem liczebnika “jeden”, jeśli znajduje się na końcu.
- W klasie uczy się dwadzieścioro jeden dzieci.
- Tegoroczne targi edukacyjne odwiedziło dwa tysiące trzysta czterdzieścioro pięcioro maturzystów.

Jak zapisujemy liczebniki?


Liczebniki zazwyczaj zapisujemy słownie, z wyjątkiem:
- liczebników wielocyfrowych
- daty
- godziny
- jednostki miary
- temperatury
- kwoty pieniędzy
- strony książek

Niepoprawny jest zapis liczebnika porządkowego z myślnikiem i dodanie końcówki, np: W 2-gim rzędzie było parę wolnych miejsc.

Jeśli używamy w zapisie cyfry, to stawiamy po niej kropkę, np: W 2. rzędzie było parę wolnych miejsc.

Jak zapisujemy daty?


Daty zapisujemy w różny sposób:
- 25 października 2021 roku (odmieniamy miesiąc)
- 25.10.2021 r. (dajemy spację przed “r” i kropkę między cyframi arabskimi)
- 25 X 2021 (jeżeli miesiąc zapisujemy cyfrą rzymską to nie dajemy kropki)

Jak piszemy “nie” z liczebnikami?


“Nie” z liczebnikami piszemy rozłącznie.

UWAGA!
Liczebnik nieokreślony niejeden (podobnie jak niedużo, niemało, niewiele) piszemy łącznie: Niejeden raz prosiłam moją siostrę o pomoc.

W przypadku zadania przeciwstawnego piszemy rozłącznie: Kup nie jeden, a dwa bochenki chleba.

Liczebnik w pigułce


1. Liczebniki nazywają liczby, ilość, informują nas o kolejności.

2. Liczebnik odpowiada na pytanie: ile? który z kolei?

3. Liczebniki dzielą się ze względu na budowę na proste (dwa, dwieście) i złożone (czterdzieści osiem). Drugi podział to:
- proste (jeden, dwadzieścia) pytamy ile?
- porządkowe (dwudziesty, pierwszy) pytamy który z kolei?
- zbiorowe (pięcioro)
- ułamkowe (dwie trzecie)
- nieokreślone (kilka, niejeden)
- wielorakie (trojako)
- mnożne (podwójny)

4. Liczebniki są odmienną częścią mowy. Odmieniają się przez przypadki, liczby i rodzaje w zależności od typu:
- główne - przypadki i rodzaje (pięć pączków, trzy auta, dziesięciu mężczyzn)
- porządkowe - przypadki, liczby i rodzaje (pierwszego zdobywcy, drugiego dnia)
- zbiorowe i ułamkowe - przypadki (dwóch trzecich, pięciorga)

Podoba się? Tak Nie
(0) Brak komentarzy

Materiał opracowany przez redakcję

Czas czytania: 6 minut

Ciekawostki ze świata