Antygona - streszczenie

Prologos:
Akcja dramatu „Antygona” toczy się na placu przed pałacem królewskim w Tebach. Po śmierci braci Eteoklesa i Polinejkesa, którzy zginęli w bratobójczym pojedynku podczas walki o władzę, Kreon obejmuje tron Teb. Wydaje on rozkaz zakazujący pochówku Polinejkesa, uznanego za zdrajcę, który najechał na miasto, prowadząc armię przeciwko własnemu bratu i ojczyźnie. Eteokles, broniący Teb, ma zostać pochowany z honorami. Antygona, siostra obu braci, wbrew rozkazowi króla, postanawia pochować Polinejkesa, uznając to za swój obowiązek wynikający z praw boskich.

Epejzodion I:
Kreon oficjalnie ogłasza swój zakaz pochówku Polinejkesa, podkreślając, że każdy, kto złamie jego rozkaz, zostanie surowo ukarany. Po tej przemowie pojawia się strażnik, wyraźnie przestraszony i obawiający się gniewu króla. Informuje Kreona, że ktoś w nocy dokonał symbolicznego pochówku Polinejkesa, posypując jego ciało ziemią. Kreon podejrzewa, że strażnicy zostali przekupieni, i oskarża ich o niedopełnienie obowiązków. Rozkazuje im odnaleźć winnego i grozi surowymi konsekwencjami, jeśli tego nie zrobią.

Stasimon I:
Chór śpiewa pieśń o potędze człowieka, który dzięki swej inteligencji i umiejętnościom potrafi ujarzmić siły natury. Podkreśla jednak, że prawdziwą wartość ma tylko ten, kto przestrzega praw ustanowionych przez bogów i państwo.

Epejzodion II:
Strażnik, choć wcześniej zarzekał się, że nie wróci do króla z niepomyślnymi wieściami, przyprowadza Antygonę, którą złapano na gorącym uczynku podczas ponownego próby pochówku brata. Antygona nie zaprzecza winie i otwarcie przyznaje się do swojego czynu. Kreon nie może uwierzyć, że to ona złamała jego rozkaz. Pyta ją, czy wiedziała o zakazie. Antygona odpowiada, że znała królewski edykt, ale uważa go za sprzeczny z wiecznymi prawami boskimi, które są dla niej ważniejsze niż prawa ustanowione przez człowieka. Kreon oskarża również Ismenę, siostrę Antygony, o współudział. Ismena, choć nie brała udziału w pochówku, chce podzielić los siostry i przyznaje się do winy. Antygona odrzuca jej ofiarę, nie chcąc, by Ismena cierpiała za coś, czego nie zrobiła.

Stasimon II:
Chór wyraża współczucie dla Antygony, ale jednocześnie przypomina o klątwie ciążącej na rodzie Labdakidów. Refleksja chóru skupia się na nieuchronności losu i sile przeznaczenia, które prowadzi do kolejnych nieszczęść w rodzinie.

Epejzodion III:
Pojawia się Hajmon, syn Kreona i narzeczony Antygony. Początkowo wydaje się popierać ojca, deklarując lojalność wobec jego decyzji. Jednak wkrótce próbuje przekonać Kreona do zmiany postanowienia, argumentując, że lud Teb sympatyzuje z Antygoną i uważa jej czyn za szlachetny i pobożny. Ostrzega ojca, że jego upór może doprowadzić do buntu obywateli. Kreon, rozwścieczony, oskarża syna o nielojalność i słabość, zarzucając mu, że stawia miłość do kobiety ponad obowiązki wobec ojca i państwa. Decyduje, że Antygona zostanie natychmiast ukarana.

Stasimon III:
Chór śpiewa o potędze miłości i Erosa, który potrafi wpływać na ludzi, prowadząc ich do konfliktów i cierpień. Miłość okazuje się siłą zdolną zachwiać nawet największymi autorytetami.

Epejzodion IV:
Antygona zostaje przygotowana do egzekucji. Kreon postanawia skazać ją na śmierć przez zamurowanie w skalnym grobowcu, pozostawiając jej minimalną ilość pożywienia, aby uniknąć bezpośredniej odpowiedzialności za jej śmierć. Antygona wygłasza poruszający monolog, w którym wyraża żal z powodu przedwczesnej śmierci, niespełnionej miłości i utraconych szans na macierzyństwo. Chór współczuje jej losowi, ale jednocześnie podkreśla, że jej upór i decyzje przyczyniły się do tak tragicznego finału.

Stasimon IV:
Chór przywołuje postacie z mitologii, takie jak Danae, Likurg czy synowie Fineusa, którzy również doświadczyli cierpień z powodu przeznaczenia. Pieśń podkreśla, że nikt nie może uniknąć losu zesłanego przez bogów, a cierpienie jest nieodłączną częścią ludzkiej egzystencji.

Epejzodion V:
Na scenę wchodzi Tejrezjasz, niewidomy wróżbita i prorok. Ostrzega Kreona, że jego decyzje rozgniewały bogów. Informuje go, że ofiary składane bogom są odrzucane, a znaki na niebie i ziemi wskazują na ich gniew. Tejrezjasz przepowiada, że Kreon zapłaci życiem bliskich za swoją pychę i nieposłuszeństwo wobec praw boskich. Początkowo Kreon oskarża Tejrezjasza o przekupstwo i intrygi. Jednak po namowach Przewodnika Chóru, który przypomina mu o nieomylności proroka, Kreon uświadamia sobie powagę sytuacji. Postanawia naprawić swoje błędy: pochować Polinejkesa i uwolnić Antygonę.

Stasimon V:
Chór śpiewa hymn ku czci Dionizosa, patrona Teb, prosząc o jego łaskę i interwencję w zażegnaniu nieszczęść spadających na miasto. Pieśń jest modlitwą o ocalenie i pokój.

Eksodos:
Przybywa posłaniec z tragicznymi wieściami. Informuje, że Antygona powiesiła się w grobowcu, zanim Kreon zdążył ją uwolnić. Hajmon, który przybył na miejsce wcześniej, znalazł ją martwą. W rozpaczy próbował zaatakować ojca mieczem, ale gdy nie udało mu się to, zwrócił broń przeciwko sobie i popełnił samobójstwo na oczach Kreona. Eurydyka, żona Kreona i matka Hajmona, po usłyszeniu o śmierci syna, również odbiera sobie życie, przeklinając męża za jego decyzje. Kreon pozostaje sam, przygnieciony ciężarem swoich błędów, stratą bliskich i świadomością, że jego upór doprowadził do tej tragedii. Chór kończy dramat refleksją nad koniecznością poszanowania praw bogów, pokory wobec przeznaczenia i tym, że pycha oraz nieustępliwość prowadzą do upadku i cierpienia.