W pustyni i w puszczy to powieść młodzieżowa z 1911 roku autorstwa Henryka Sienkiewicza. Książka opowiada o przygodach Stasia Tarkowskiego i Nel Rawlison w Afryce.
Powieść była pierwotnie wydawana w odcinkach w latach 1910–1911 w „Kurierze Warszawskim”. Równocześnie, z niewielkim opóźnieniem, ukazywała się także w „Dzienniku Poznańskim”, „Słowie Polskim” oraz w „Dzienniku Chicagowskim” w USA. Wydanie książkowe miało miejsce w 1911 roku w Warszawie. Część rękopisu powieści przechowywana jest w Ossolineum we Wrocławiu.
Powieść została dwukrotnie zekranizowana: w 1973 roku przez Władysława Ślesickiego (w rolach głównych Tomasz Mędrzak jako Staś i Monika Rosca jako Nel) oraz w 2001 roku przez Gavina Hooda (z Adamem Fidusiewiczem i Karoliną Sawką w rolach głównych). W obu przypadkach z nakręconego materiału powstały jednocześnie film kinowy i mini-serial telewizyjny. Wersja z 1974 roku jest bliższa pierwowzorowi literackiemu.
W 1993 roku pojawiła się nieoficjalna kontynuacja powieści pt. Powrót do Afryki, napisana przez Wojciecha Sambory. Mimo zapowiedzi, kolejne części nie zostały wydane. W 2005 roku powstał komiks internetowy Nowe przygody Stasia i Nel, a w 2007 roku jego drukowane rozwinięcie Pierwsza brygada, które wykorzystuje postaci z powieści Sienkiewicza.