JAPONIA – Nihon, Nippon
Japonia to kraj wyspiarski w Azji Wschodniej, położony na wschodnich wybrzeżach Azji, na Oceanie Spokojnym. W skład Japonii wchodzą cztery główne wyspy: Honsiu, Hokkaido, Kiusiu i Sikoku, które razem stanowią około 96% powierzchni kraju. Wyspy te rozciągają się na długości około 2200 km i są otoczone przez około 4000 mniejszych wysp, z których największa to Okinawa w archipelagu Riukiu. Między Honsiu, Kiusiu i Sikoku znajduje się Morze Wewnętrzne Japońskie. Japonia jest oddzielona od kontynentu azjatyckiego przez Morze Ochockie, Morze Japońskie, cieśniny Koreańską i Tsushimą oraz Morze Wschodniochińskie.
Informacje ogólne
- Stolica: Tokio
- Powierzchnia: 377,8 tys. km²
- Ludność: 124,7 mln mieszkańców (2024)
- Język urzędowy: japoński
- Jednostka monetarna: jen
- Święto narodowe: 23 grudnia (rocznica urodzin cesarza)
- Podział administracyjny: 47 prefektur; stołeczna Tokio (to), 2 miejskie Kioto i Osaka (fu), okręg specjalny Hokkaido (do), pozostałe 43 prefektury to ken
WARUNKI NATURALNE
Japonia leży w strefie aktywnej sejsmicznie strefy górotwórczej w obrębie Pacyfiku, na styku czterech różnych łuków strukturalnych: Sachalińskiego, Kurylskiego, Riukiu i Marianów. Wyspy Japonii stanowią nadwodną część rozległego łańcucha górskiego, który wznosi się z dna oceanu. Największe głębie oceaniczne w pobliżu Japonii to Rów Japoński, o głębokości 8412 m. Około 80% powierzchni Japonii zajmują średniowysokie i niskie góry oraz wyżyny, a około 50% powierzchni leży powyżej 500 m n.p.m. Najwyższe góry znajdują się w centralnej części Honsiu, w obrębie Fossa Magna, strefy największych zaburzeń tektonicznych. Najwyższym szczytem Japonii jest wulkan Fudżi (3376 m). Inne znaczące pasma górskie to Kanto (do 2475 m) i Mikuni, Hida, Kiso oraz Akaishi, zwane Alpami Japońskimi.
Japonia należy do najbardziej sejsmicznych i wulkanicznych regionów na świecie. Rocznie występuje około 1000-3000 trzęsień ziemi, z których niektóre mają katastrofalne skutki. Ostatnie duże trzęsienie ziemi miało miejsce w 2011 roku i spowodowało poważne zniszczenia, w tym tsunami. W kraju znajduje się około 160 wulkanów, z czego ponad 50 jest czynnych, w tym Asama-yama, Bandai-san, Tokachi-dake, Sakura-jima, Kirishima-yama i Aso-san.
Linia brzegowa Japonii, o długości około 30 tys. km, jest silnie rozwinięta, z różnorodnymi typami wybrzeży, w tym riasowymi, aluwialnymi i klifowymi. Wybrzeża są otoczone przez rafy koralowe, zwłaszcza w archipelagu Riukiu.
Klimat
Japonia leży w strefie klimatów umiarkowanych, podzwrotnikowych i zwrotnikowych. Panuje tu klimat monsunowy, z zimowym monsunem przynoszącym opady śniegu w północnej części kraju i słoneczną pogodą w innych rejonach. Średnia temperatura w styczniu wynosi od -6°C na Hokkaido do 19°C na Fudżi. Latem, w okresie monsunu letniego, temperatury wahają się od 18°C na północy do 28°C na południu. Roczna suma opadów wzrasta w kierunku południowym, osiągając do 3000 mm na Riukiu. Tajfuny, zwłaszcza w okresie września i października, przynoszą intensywne opady deszczu i powodzie.
Wody
Japonia ma gęstą sieć krótkich rzek z licznymi wodospadami. Rzeki wykorzystywane są głównie w hydroenergetyce i nawadnianiu. Najdłuższe rzeki to Ishikari, Shinano, Tone-gawa, Tenryu-gawa i Kiso. Woda w rzekach jest zależna od opadów letnich i topnienia śniegów. Największe jeziora to Biwa w centralnej części Honsiu oraz mniejsze jeziora kraterowe i kalderowe.
Szata roślinna
Lasy pokrywają ponad 66% powierzchni kraju. W północnej Japonii dominują lasy szpilkowe tajgi, podczas gdy w południowej części kraju występują lasy podzwrotnikowe i zwrotnikowe. W górach spotyka się piętrowy układ roślinności, z lasami iglastymi, zaroślami subalpejskimi i roślinnością alpejską. Japonia ma bogatą florę, z około 5000 gatunkami roślin naczyniowych.
LUDNOŚĆ
W 2024 roku Japonia ma około 124,7 miliona mieszkańców. Przeciętny przyrost naturalny wynosi 3,6 (2024). Japończycy stanowią 98,5% populacji, a wśród mniejszości najliczniejsi są Koreańczycy, Chińczycy oraz Amerykanie. Struktura wyznaniowa jest zróżnicowana, z dominacją shintoizmu i buddyzmu. Przeciętna długość życia to 79,5 lat dla mężczyzn i 86 lat dla kobiet.
GOSPODARKA
Japonia jest jednym z największych gospodarczo krajów świata, wytwarzając 14% światowego PKB (2024). Kraj przeżywał szybki rozwój gospodarczy po II wojnie światowej, a obecnie wzrost wynosi około 5% rocznie. Produkt krajowy brutto wynosi około 5,5 biliona dolarów USA, a dochód na mieszkańca to około 44 000 dolarów USA (2024). Główne sektory gospodarki to usługi, handel, przemysł maszynowy, samochodowy, elektrotechniczny i elektroniczny. Japonia jest również dużym inwestorem zagranicznym, z wartością inwestycji wynoszącą około 300 miliardów dolarów USA (2024).
PRZEMYSŁ
Przemysł Japonii jest zróżnicowany, z dominacją sektora elektromaszynowego i elektronicznego. Japonia jest jednym z wiodących producentów samochodów, statków, odbiorników radiowych i telewizyjnych. Sektor małych i średnich przedsiębiorstw odgrywa kluczową rolę w gospodarce. Japonia jest również ważnym producentem stali, miedzi, tworzyw sztucznych, nawozów sztucznych i innych produktów przemysłowych.
ROLNICTWO
Rolnictwo w Japonii jest wysoko zmechanizowane i intensywne. Użytki rolne zajmują około 14% powierzchni kraju. Najważniejsze uprawy to ryż, pszenica, jęczmień, buraki cukrowe, trzcina cukrowa, herbata, ziemniaki i soja. Hodowla zwierząt dostarcza około 30% wartości produkcji rolnej, z dominacją hodowli trzody chlewnej, bydła i kur. Japonia jest również jednym z największych producentów ryb, z dużymi połowami i rozwiniętą hodowlą ryb oraz wodorostów.