profil

Fale

poleca 85% 845 głosów

Treść
Grafika
Filmy
Komentarze

Fale


Mówiąc najprościej, fala jest czymś, co drga w czasie i przestrzeni. Fale rozciągają się od miejsca do miejsca. Ich drgania mogą mięć określona częstotliwość (jak dźwięk struny skrzypiec) lub są aperiodyczne (na przykład dźwięk wybuchu).

Wszystkie fale maja następujące charakterystyki:
- Natężenie drgań określa amplituda.
- Jak często występują drgania to częstotliwość.
- Odległość, jaka przebywa fala między dwoma maksimami to długość fali.
- Ponieważ dana fala rozchodzi się w materiale z ustalona prędkością, jeśli zwiększymy jej częstotliwość, odległość miedzy grzbietami spada (skraca się długość fali). Matematycznie, prędkość fali = częstotliwość x długość fali, zatem dla stałej prędkości fali, częstotliwość i długość fali są odwrotnie proporcjonalne.
- Jedna z najciekawszych własności fal jest to, ze gdy dwie fale się przenikają, efekty się dodają. Nazywamy to interferencja fal.

Fale dźwiękowe


Fale dźwiękowe są podłużnymi falami mechanicznymi. Mogą one rozchodzić się w ciałach stałych, cieczach i gazach. Zakres częstotliwości jakie mogą mieć podłużne fale mechaniczne, jest bardzo szeroki, przy czym falami dźwiękowymi nazywamy te fale o takich częstotliwościach, które w działaniu na ludzkie ucho i mózg wywołują wrażenie słyszenia. Zakres tych częstotliwości rozciągający się od około 20Hz do około 20 000Hz jest nazywany zakresem słyszalnym. Podłużne fale mechaniczne o częstotliwościach mniejszych od częstotliwości słyszalnych są nazywane infradźwiękami, a fale o częstotliwościach większych niż słyszalne - falami ultradźwiękowymi. W powietrzu atmosferycznym fale dźwiękowe rozchodzą się z prędkością około 330 m/s. Ucho ludzkie rejestruje więc fale o długości od około 1,65 cm aż do 16,5 m. Na podstawie subiektywnych wrażeń słuchowych
przypisujemy dźwiękom trzy cechy: głośność, wysokość, barwę. Każde z tych pojęć wiąże się z określoną cechą fizyczną fali dźwiękowej.

Głośność dźwięku jest związana z natężeniem fali dźwiękowej. Wysokość dźwięku jest związana z częstotliwością fali. Im większa jest częstotliwość fali, tym wyższy jest dźwięk. Barwa dźwięku zależy natomiast od widma fali. Dźwięki wysyłane np. przez strunę instrumentu muzycznego są wynikiem nałożenia się fal o pewnej najniższej częstotliwości i o częstotliwościach, które są jej wielokrotnościami, zwanymi harmonicznymi. One decydują o barwie. Bardzo niewiele dźwięków jest prostymi falami harmonicznymi. Dźwięki tego rodzaju nazywamy tonami. Tonem jest np. dźwięk wydawany przez kamerton.

Zaburzenie dźwiękowe rozchodzi się w powietrzu z określoną, stałą prędkością. Najłatwiej zaobserwować to dla impulsów falowych. Bezpośrednie wyznaczenie prędkości dźwięku polega na przykład na porównaniu czasu t, w którym do obserwatora dotarł błysk i huk wystrzału oddalonego obiektu o l. Prędkość dźwięku można obliczyć ze wzoru:
v = l : t

Fale elektromagnetyczne


Fale elektromagnetyczne - zaburzenia pola elektromagnetycznego rozchodzące się w przestrzeni ze skończoną prędkością. Fale elektromagnetyczne są falami poprzecznymi, tzn. w każdym punkcie pola wektor natężenia pola elektrycznego E i wektor indukcji magnetycznej B są prostopadłe do kierunku rozchodzenia się fal elektromagnetycznych i do siebie, a ich prędkość rozchodzenia się w próżni c m/s. Własności, warunki powstawania i rozprzestrzeniania się fal elektromagnetycznych opisują w zupełności równania falowe wynikające z równań Maxwella. Istotny wpływ na takie własności fal elektromagnetycznych, jak prędkość rozchodzenia się, polaryzacja, natężenie, ma ośrodek, w którym się fale elektromagnetyczne rozchodzą. W realnych ośrodkach występuje dyspersja fal elektromagnetycznych, tzn. zależność prędkości ich rozchodzenia się od częstości fali. Charakterystyczne dla fal elektromagnetycznych są zjawiska interferencji, dyfrakcji, załamania, oraz całkowitego wewnętrznego odbicia. Charakterystyka przestrzenno-czasowa fal elektromagnetycznych jest określana zarówno przez własności ośrodka, w którym się one rozchodzą, jak przez własności źródła promieniowania. Najprostszy przypadek wzbudzenia oraz rozprzestrzeniania się fal elektromagnetycznych stanowi wzbudzenie w jednorodnym ośrodku izotropowym za pomocą drgającego dipola Hertza. Stanowi go odcinek przewodu o długości l (- długość wytwarzanej fali elektromagnetycznej), elektrycznie obojętny jako całość, opisany przez elektryczny moment dipolowy. W odległości od dipola dużo większej od tworzy się strefa falowa, gdzie rozchodzą się fale elektromagnetyczne poprzeczne, spolaryzowane liniowo.

Ze względu na różne sposoby wytwarzania, odbioru i detekcji fal elektromagnetycznych, jak również ze względu na różny charakter ich oddziaływania z materią rozróżnia się:
- fale elektromagnetyczne
o niskiej częstości (=10 - 10 m)
- fale radiowe (=10)-fale elektromagnetyczne wytwarzane, gdy swobodne elektrony zaczynają drgać (a więc są przyspieszane) pod wpływem pola elektrycznego. Ponieważ częstość zależy od przyłożonego pola, fale powstają raczej jak regularny strumień, a nie losowo. Stosowane w komunikowaniu się na odległość.
- fale świetlne (=10 -dzielą się na promieniowanie podczerwone, światło widzialne i promieniowanie ultrafioletowe. Promieniowanie podczerwone są to fale elektromagnetyczne wytwarzane przez gorące ciała. Powodują największy przyrost temperatury spośród wszystkich fal elektromagnetycznych, ponieważ są najłatwiej pochłaniane. Światło widzialne, to fale elektromagnetyczne, które może wykrywać oko. Wytwarzane przez lampy wyładowcze i każdą rozżarzoną substancję. Powoduje zmiany chemiczne, np. na błonie fotograficznej, a różne długości fal w paśmie są widziane jako różne barwy. Promieniowanie ultrafioletowe są to fale elektromagnetyczne wytwarzane np. przy przepływie prądu elektrycznego przez zjonizowany gaz pomiędzy dwoma elektrodami. Są także emitowane przez słońce, lecz tylko niewielka część osiąga powierzchnię ziemi (większość traci energię na jonizację atomów w atmosferze). Te małe ilości są istotne dla życia, lecz większe dawki są niebezpieczne. Ultrafiolet wywołuje fluorescencję, np. w świetlówkach, a także szereg reakcji chemicznych, np. ciemnienie skóry.
- promieniowanie rentgenowskie (=10 -fale elektromagnetyczne jonizujące gazy, wywołujące fosforescencję i zmiany chemiczne w materiałach fotograficznych . Wytwarzane w lampach rentgenowskich, mają liczne zastosowania.
- promieniowanie gamma (<10 -fale elektromagnetyczne emitowane przez substancje promieniotwórcze. Są w tym samym paśmie, co promieniowanie rentgenowskie, lecz powstają inaczej i zajmują górny kraniec pasma ze względu na energię.

Najbardziej krótkofalowe promieniowanie elektromagnetyczne obserwuje się w promieniowaniu kosmicznym. Trzeba tu zaznaczyć, że podział taki ma charakter umowny, ponadto w przypadku promieniowania rentgenowskiego i promieniowania gamma odpowiadające im długości fal nie są powszechnie jednoznacznie przyjęte. Największe różnice we własnościach fal elektromagnetycznych z różnych zakresów objawiają się przy ich oddziaływaniu z materią. Przy długościach mniejszych od podczerwieni dominują procesy o charakterze wybitnie kwantowym. Obecny stan techniki budowy urządzeń radiowych bardzo wysokich częstości pozwala zarówno rejestrować fale elektromagnetyczne wysyłane przez atomy i cząsteczki, jak wytwarzać fale elektromagnetyczne mogące być w sposób selektywny pochłaniane przez atomy i cząsteczki, co pozwala na badanie wielu interesujących zjawisk kwantowych w zakresie fal radiowych (radiospektroskopia).

Fale radiowe


Fale radiowe, fale elektromagnetyczne o częstotliwości mniejszej od 3 1012 Hz (długości większej od 0,1 mm). Ze względu na długość fali (czy też częstotliwość) rozróżnia się poszczególne typy fal radiowych. Istnieją dwa podziały: tradycyjny i dekadowy, zalecany przez Regulamin Radiokomunikacyjny.

Fale radiowe powstają przez wypromieniowanie energii z anteny nadawczej (układu nadawczego). Ze względu na środowisko propagacji wyróżnia się falę przyziemną (powierzchniową i nadziemną), falę troposferyczną, falę jonosferyczną i w przestrzeni kosmicznej. W zależności od długości fali radiowej jej propagacja jest poddana wpływowi różnorodnych zjawisk, np. dyfrakcji, refrakcji, odbicia od jonosfery itp.

Drogi rozchodzenia się fal radiowych:
1 - fala krótka przyziemna,
2 - fala długa przyziemna,
3 - fala długa odbita,
4 - fala krótka odbita od warstwy E jonosfery,
5 - fala krótka odbita jednokrotnie od warstwy F jonosfery,
6 - fala ultrakrótka.

Fale grawitacyjne


Fale grawitacyjne, zaburzenia pola grawitacyjnego (inaczej: zakrzywienia przestrzeni, metryki) o charakterze fali przewidywane przez ogólną teorię względności.
Źródłem fal grawitacyjnych mogą być np. ciasne układy podwójne, pulsary, supernowe itd. Pomimo poszukiwań od 1957 (m.in. tzw. anteny Webera) nie stwierdzono dotychczas doświadczalnie w sposób niepodważalny istnienia fal grawitacyjnych.

Najsilniejszą przesłanką przemawiającą za istnieniem fal grawitacyjnych są obserwowane zmiany okresu orbity pulsara PSR 1913+16 (H. Taylor). Nowe wyniki w detekcji fal grawitacyjnych spodziewane są z końcem lat dziewięćdziesiątych, po uruchomieniu programu LIGO (Laser Interferometr Gravitational-Wave Observatory).

Fale akustyczne


Fale akustyczne, fale sprężyste, zaburzenia mechaniczne (fala) ośrodka sprężystego, nie powodujące przesunięcia średnich położeń atomów ośrodka.
W cieczach i gazach fala akustyczna jest falą podłużną, w ciałach stałych może być zarówno falą podłużną, jak i poprzeczną. W ujęciu bardziej tradycyjnym fale akustyczne to fale głosowe, czyli falowe podłużne zgęszczenia i rozrzedzenia powietrza odczuwane przez ucho ludzkie (dźwięk).

Fale akustyczne w płynie (ciecz, gaz) rozchodzą się z prędkością:
gdzie: Q - moduł ściśliwości ośrodka, ρ - gęstość, κ - Cp/Cv (adiabata), p - ciśnienie.

Dla powietrza w warunkach normalnych u = 331,8 m/s, dla wody wynosi 1497 m/s. Obserwuje się słaby, nierównomierny wzrost prędkości fali akustycznej w funkcji jej częstotliwości. Fale akustyczne podlegają prawu odbicia (echosonda), załamania (refrakcji) oraz dyfrakcji i interferencji itd.

Załączniki:
Podoba się? Tak Nie
Komentarze (3) Brak komentarzy
2.1.2007 (16:56)

nie no wszystko fajnie ale ni referat to nie za bardzo ale notatka super.

27.7.2006 (12:14)

praca swietna nienadaje sie referat ale zato mozna sie zniej duzo dowiedziec!

27.7.2006 (12:14)

granica słyszalności to dokładnie od 16Hz (nie 20Hz) do 20kHz

Treść zweryfikowana i sprawdzona

Czas czytania: 8 minut