Jak powstaje owoc?

Owoc – w znaczeniu botanicznym, występujący u okrytozalążkowych, jest organem powstającym z zalążni słupka i ewentualnie dna kwiatowego, zawierającym w swoim wnętrzu nasiona, osłaniającym je i ułatwiającym ich rozsiewanie.

Kluczowym składnikiem owoców, ze względu na ich funkcję, są nasiona, będące właściwymi organami rozmnażania i rozprzestrzeniania roślin. Budowa owoców służy usprawnieniu różnych metod rozsiewania. Owoce mięsiste roznoszone są przez zwierzęta, dla których stanowią pokarm, natomiast owoce suche rozprzestrzeniane są przez wiatr, wodę lub inne zwierzęta.

Gdy w jednym kwiecie występuje większa liczba słupków wolnych, powstają z nich samodzielne owocki, które tworzą owoc zbiorowy na wspólnym dnie kwiatowym (np. malina, truskawka). Są one często mylone z owocostanami, które powstają z kilku kwiatów zebranych w skupiony kwiatostan (np. morwa, kłąbek buraka, figowiec, ananas).

W znaczeniu kulinarnym owoc to jadalna część rośliny, będąca owocem w znaczeniu botanicznym, ale rosnąca tylko na drzewach lub krzewach. Owoce roślin zielnych uważane są za warzywa (np. pomidor, ogórek, groch, dynia). Wyjątkowo wśród roślin zielnych owoce w znaczeniu kulinarnym dają truskawki, poziomki i ananas.

W terminologii rolniczo-sadowniczej jakość owoców określa się za pomocą kształtu i urody. Terminy te są wyznacznikiem wartości owocu na podstawie oceny wizualnej.

Anatomia

Owocnia (perykarp) powstaje z zalążni słupka i jest zbudowana z trzech warstw:
- Egzokarp – warstwa zewnętrzna, tkanka okrywająca owoc,
- Mezokarp – środkowa warstwa, która może być soczysta (zbudowana z miękiszu), jak u pestkowców, albo sucha i twarda, jak w strąkach,
- Endokarp – wewnętrzna warstwa owocni, tworząca ściany komory nasiennej. Może być błoniasta i cienka, jak w strąkach grochu, grubsza i skórzasta, jak w jabłku, lub zdrewniała, jak w pestce śliwy.

Nasiona – powstają w wyniku rozwoju zapłodnionych zalążków.

Podział

Przykłady owoców suchych:

- Górny rząd od lewej: torebka maku (*Papaver*), orzechy leszczyny (*Corylus*), żołędzie dębu (*Quercus*)
- Dolny rząd od lewej: łuszczyna, orzechy platana, orzechy kasztanowca (*Aesculus*)

Owoce mogą być:
- Pojedyncze – powstające z jednej zalążni,
- Złożone – owocostan,
- Zbiorowe – powstające z kilku słupków wolnych apokarpicznie.

Ze względu na ekologię i morfologię, owoce dzieli się na suche i soczyste:

Owoce suche:
- Pękające – są wielonasienne i mają suche owocnie, które otwierają się po dojrzeniu, rozsiewając nasiona:
- mieszek (zebrany jako owoce zbiorowe tworzą wielomieszki),
- strąk,
- łuszczyna,
- łuszczynka,
- torebka,
- Niepękające – są zazwyczaj jednonasienne, a nasiona tych owoców pozostają zamknięte w całej owocni lub jej części:
- niełupka,
- ziarniak,
- orzech (np. żołędzie) i orzeszek (np. kłębki buraka),
- skrzydlak,
- rozłupnia rozpadająca się na rozłupki,
- rozpadające się na jednonasienne niełupki (np. strąk przewęzisty seradeli lub łuszczyna przewęzista łopuchy).

Owoce soczyste (mięsiste):
- pestkowiec,
- jagoda,
- jagoda pozorna,
- owoce jabłkowate lub szupinkowe,
- owoc zbiorowy,
- owocostan (owoc złożony).