profil

satysfakcja 59 % 448 głosów

Gleby w Polsce

drukuj
Treść
Obrazy
Wideo
Opinie

Gleba to element środowiska geograficznego bezpośrednio uzależniony od klimatu, składu mineralnego skały macierzystej, warunków wodnych oraz szaty roślinnej.
Skład procentowy gleby przedstawia się następująco:
45% części mineralne,
25% woda,
25% powietrze,
5% substancje organiczne ( w tym 90% humusu tzw. próchnicy gruntowej ).
W zależności od tego, który z wymienionych składników dominował w procesie gle-botwórczym wykształcił się określony typ gleby. Proces glebotwórczy polega na stopniowej zmianie zwietrzeliny w glebę. Proces ten prowadzi do wytwarzania po-ziomów glebowych, które różnią się miedzy sobą barwą, ilością próchnicy, wielko-ścią cząstek mineralnych i strukturą.
Żyzność gleby (naturalne właściwości gleby, dzięki którym może ona zaopatrywać rośliny w składniki pokarmowe, wodę i powietrze. O żyzności gleby decydują m.in. grubość warstwy próchniczej i ilość soli mineralnych. Żyzność gleby można zwięk-szyć głównie przez nawożenie, meliorację oraz odpowiednią jej uprawę) zależy od wielu czynników, w tym przede wszystkim od:
q warunków klimatycznych
q rodzajów skały, na której powstaje
q rzeźby terenu

Gleby w Polsce
Rozwój gleb na obszarze Polski datuje się od czasu ustąpienia ostatniego lodowca (ok. 12 000 lat temu). Zaczęły wówczas tworzyć się gleby tundrowe. Dopiero później, po ociepleniu się klimatu i pokryciu kraju przez las iglasty rozpoczął się charaktery-styczny dla naszego obszaru proces glebotwórczy, jakim jest bielicowanie, polegają-ce głównie na rozkładzie ściółki leśnej przez grzyby w środowisku kwaśnym. W ten sposób powstają gleby kwaśne bielicowe.
W podłożu lasów liściastych, w środowisku mniej kwaśnym, tworzą się z kolei gleby brunatne. Gleby bielicowe i brunatne są rozmieszczone na obszarze całej Polski, zajmując ponad 77% ogólnej powierzchni gleb.
Najlepszymi glebami naszego kraju są czarnoziemy. Są to gleby silnie próchniczne, powstające najczęściej na lessach pod wpływem roślinności łąkowo-stepowej. Więk-sze powierzchnie czarnoziemów spotykamy głównie na południowym wschodzie. Zajmują one jedynie ok. 1% powierzchni uprawnej.

CHARAKTERYSTYKA I ROZMIESZCZENIE GLEB W POLSCE:

v BIELICOWE (25%) – Wytworzone z ubogich piasków lub na przepuszczalnych zwietrzelinach skał masywnych (głównie granity). Kształtują się pod wpływem roślinności borowej w kwaśnym środowisku. Poziom ściółki i próchniczny-miąższości do 20 cm, poziom wymywania związków glinu i żelaza ma miąższość ok. 15 cm i jasną barwę, poniżej występuje brunatnordzawy poziom wmywania (iluwialny). Występują na całym obszarze Polski.
v CZARNOZIEMY (1%) – Wytworzone przeważnie z lessów pod wpływem roślinności stepowej. Miąższy poziom próchniczny, nawet ponad 70 cm, pod nim występuje poziom przejściowy. Bardzo korzystne właściwości fizyczne i duża żyzność, pH 5,5 – 7,0. Występowanie: Wyżyna Sandomierska i Miechowska, Płaskowyż Proszowski, Głubczycki, Pogórze Rzeszowskie, Wyżyna Kielecka.
v BRUNATNE (52%):
o WŁAŚCIWE – Wytworzone pod roślinnością lasów liściastych z utworów pyłowych, glin lodowcowych, piasków gliniastych, a na terenach górskich ze zwietrzelin skał masywnych (piaskowców, granitów, gnejsów). Pod warstwą ściółki występuje poziom próchniczny o miąższości do 30 cm, a pod nim miąższy poziom brunatnienia. Występowanie (tam gdzie występują osady pyłowe i uboższe lessy): Wyżyna Lubelska, rejon Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, Nizina Śląska i Przedgórze Sudeckie.
o KWAŚNE – Wytworzone ze skał kwaśnych (zwietrzeliny granitów granitognejsów, gruboziarnistych piaskowców, odwapnionych iłów i glin). Od gleb brunatnych właściwych różnią się mniejszą aktywnością biologiczną oraz kwaśnym odczynem (pH<5). Występowanie: tereny górskie i podgórskie oraz Polska niżowa: pas między Wrocławiem i Kaliszem, Nizina Szczecińska
CZARNE ZIEMIE (2%) – Wytworzone na utworach zasobnych w minerały ilaste i wapń, kształtowały się głównie pod wpływem roślinności darniowo-łąkowej. Płytko zalegające wody gruntowe sprzyjają powstawaniu i akumulacji próchnicy, dlatego poziom próchniczny jest bardzo miąższy, bezpośrednio po nim występuje skała macierzysta. Występowanie: obniżenia terenu, w których występowały kiedyś bagna, jeziora lub starorzecza, Kujawy, okolice Pyrzyc, Wrocławia.
RĘDZINY (1%) – Wytworzone na podłożu węglanowym (skały wapienne: wa-pienie, margle, dolomity oraz skały siarczanowe: gipsy). Miąższość poziomu próchnicznego oraz inne właściwości zależą od skały macierzystej oraz inten-sywności procesu brunatnienia i gromadzenia próchnicy. Występowanie: Tatry Zachodnie, Wyżyna Krakowsko-Częstochowska, Niecka Nidziańska, Rozto-cze, Wyżyna Lubelska.
MADY (5%)
o RZECZNE – Wytworzone na osadach rzecznych. Miąższość poszcze-gólnych poziomów jest zależna od wieku gleby i jej położenia w dolinie-im bliżej wody tym słabiej wykształcone poziomy glebowe (częściej zmywany materiał). Występowanie: doliny rzeczne, delty, zwłaszcza delta Wisły-Żuławy.
o MORSKIE – Wytworzone z osadów morskich na terenach okresowo zalewanych. Wykazują warstwową budowę profilu, a od gleb rzecznych odróżnia je m.in. obecność muszelek w poziomach glebowych. Wystę-powanie: niewielkie powierzchnie nad Zatoką Gdańską.
Gleby astrefowe





PROFIL GLEBOWY - główne poziomy glebowe

Symbol Poziom Charakterystyka poziomu
O organiczny Występuje na powierzchni, jest utworzony w warunkach bez-tlenowych (gleby organiczne) lub tlenowych (gleby mineralne i mineralno-organiczne).
A próchniczny Występuje na powierzchni, przeważnie ma ciemną barwę-od szarości do czerni, zależnie od stopnia zhumifikowania materii organicznej. Miąższość poziomu zależy od typu oraz stopnia wykształcenia gleby (wiek).
E wymywania (eluwialny) Występuje bezpośrednio pod poziomem organicznym lub próchnicznym. Jest charakterystyczny m.in. dla gleb bielico-wych i płowych. Odznacza się jasnoszarą, a czasami nawet białą barwą, którą zawdzięcza wymyciu związków barwnych w głąb profilu glebowego.
B wzbogacenia Poziom ten ma zabarwienie rdzawoszare, jasnobrunatne lub zbliżone. Charakteryzuje się nagromadzeniem materii wskutek wmywania i/lub wietrzenia. Poziom może zawierać węglany i inne sole, a także związki próchniczne.
G glejowy Wykształca się w warunkach wilgotnienia i słabego dostępu lub braku tlenu. Charakteryzuje się popielatym, zielonkawym albo niebieskawym zabarwieniem.
M murszowy Charakterystyczny dla pobagiennych gleb organicznych: tor-fowych, gytiowych, mułowych. Masa organiczna dzieli się na drobne agregaty lub przybiera postać ziaren.
P bagienny Jest to część profilu gleby (powierzchniowa lub podpowierzch-niowa), która jest objęta bagiennym procesem glebotwórczym. Poziom charakterystyczny dla gleb: mułowych, torfowo-mułowych oraz gytiowych
C skały macierzystej Przeważnie jest to niezmieniony procesami glebotwórczymi luźny lub lity materiał skalny, z którego rozwinęła się gleba.
D podłoże mineralne Nielite podłoże gleb organicznych, np. aluwia (piaski, iły, muł-ki).
R podłoże skalne Materiał zalegający poniżej poziomu skały macierzystej. Jest to skała lita, spękana lub zwięzła, która występuje w podłożu.


KLASY BONITACJNE

Bonitacja gleb, ocena jakości gleb pod względem ich wartości użytkowej, biorąca pod uwagę żyzność gleby, stosunki wodne w glebie, stopień kultury gleby i trudność jej uprawy, w powiązaniu agroklimatem, rzeźbą terenu oraz niektórymi elementami stosunków gospodarczych. W zależności od przyjętej bonitacji wartość użytkową wy-raża się w klasach lub w punktach.
Przy bonitacji gleb uwzględnia się następujące kryteria:
1) budowę profilu glebowego (typ i podtyp gleby, rodzaj, gatunek i miąższość po-ziomu próchnicznego oraz zawartość próchnicy, odczyn i skład chemiczny, właści-wości fizyczne)
2) stosunki wilgotnościowe, uwarunkowane położeniem w terenie,
3) wysokość n.p.m.
Na podstawie tych kryteriów zalicza się gleby do odpowiednich klas bonitacyjnych (klasyfikacja bonitacyjna gleb). Czynnikami uzupełniającymi bonitacji gleb są właści-wości otoczenia profilu glebowego i warunki uprawy.
W polskim systemie bonitacji gleb wyróżnia się 8 klas gleb gruntów ornych (I, II, IIIa, IIIb, IVa, IVb, V, VI) i 6 klas gleb użytków zielonych (I, II, III, IV, V, VI). Gleby orne bardzo dobre i dobre (I-IIIb) zajmują w Polsce 28,6% ogólnej powierzchni gruntów ornych, gleby średniej jakości (IVa i IVb) - 39,1%, gleby słabe i bardzo słabe (V i VI) - 32,3%. W ogólnej powierzchni użytków zielonych klasy najsłabsze (V i VI) stanowią aż 42,6%.
KLASYFIKACJA GLEB
KLASA PRZYKŁAD
I – gleby orne najlepsze czarnoziemy, mady pyłowe, mady próchniczne ,niektóre czarne ziemie, rędziny i gleby brunatne wytworzone z lessów
II – gleby orne bardzo dobre gleby takich rodzajów jak klasa I, a także niektóre gleby płowe i brunatne
IIIa – gleby orne dobre gleby brunatne i płowe, zdegradowane czarnozie-my, mady piaszczyste, niektóre rędziny, nie wy-magające melioracji (lub zmeliorowane) gleby tor-fowo-murszowe i torfowe
IIIb – gleby orne średnio dobre gleby brunatne, płowe i opadowo-glejowe, czarne ziemie, rędziny, nie wymagające melioracji (lub zmeliorowane) gleby orne torfowo-murszowe i tor-fowe
IVa – gleby orne śred-niej jakości, lepsze gleby brunatne, płowe, bielicowe, brunatne, płowe i opadowo-glejowe, podmokłe czarnoziemy, mady ciężkie, rędziny, zmeliorowane gleby torfowe i tor-fowo-murszowe
IVb – gleby orne śred-niej jakości gorsze (to samo, co wyżej)
V – gleby orne słabe gleby brunatne, rdzawe, płowe, bielicowe wytwo-rzone z piasków i żwirów gliniastych, płytkie mady, rędziny i gleby kamieniste
VI gleby orne najsłabsze Gleby rdzawe, bielicowe, rankery, płytkie rędziny inicjalne, ciężkie mady podmokłe


Dobre gleby w Polsce układają się w dwa pasy:
q równoleżnikowy – od Wyżyny Lubelskiej po Nizinę Śląską
q południkowy – od Niziny Śląskiej w kierunku północno-wschodnim do Żuław i Warmii

W Polsce przeważają gleby średniej jakości i gleby słabe. Zajmują one ponad połowę powierzchni kraju, szczególnie w części północnej i środkowej. Gleby te wymagają wzbogacania w obornik, kompost, nawozy sztuczne, wymagają wapnowania, a nie-rzadko - uregulowania stosunków wodnych

Gleby Polski na większości obszarów zagrożone są erozją. Jedynie wąski pas nizin środkowych i nadmorskich poddaje się temu procesowi w niewielkim stopniu. Najsil-niej erozja gleb dotyka obszary górskie, wyżynne i pagórkowate pojezierzy. Szcze-gólnym zagrożeniem dla gleb jest erozja spowodowana działalnością człowieka, np. niewłaściwą orką, eksploatacją odkrywkową surowców, wylesianiem. Z gospodarczą działalnością wiąże się degradacja gleb, czyli pomniejszanie jej jakości. Do najbar-dziej powszechnych przejawów degradacji gleb należą: zakwaszenie gleb, groma-dzenie substancji toksycznych, pogarszanie struktury gleb, przesuszenie, stepowa-nie, zamulenie. Cechy te posiada większość gleb obszarów zurbanizowanych i uprzemysłowionych.

Dewastacja i degradacja gleb jest powodowana przez: górnictwo, przemysł (energe-tyka, hutnictwo), przemysł chemiczny, transport, chemizację, intensyfikację rolnictwa, gospodarkę komunalną, wycieki produktów ropopochodnych podczas ich produkcji, transportu i magazynowania.


Załączniki:
Przydatna praca? Tak Nie
Wersja ściąga: gleby_w_polsce.doc
Komentarze (8) Brak komentarzy zobacz wszystkie
3.11.2011 (22:33)

Namęczyła się koleżanka, ale nie znalazłem tego czego szukam. :/

27.9.2011 (18:34)

Praca skopiowana i zawiera błedy!!!

6.1.2009 (17:01)

@karolkafara Praca dosyć treściwa, znajduje się w niej dużo faktów, ale także dużo brakuje. Ale na poziom gimnazjalny jest OK. daję 5.

25.9.2008 (17:08)

@michalko19941993 Dzięki że wstawiłeś tą pracę jestem w gimnazjum a już mi się przydała dzięki za wstawkę. Naprawdę superowa

1.5.2008 (12:54)

@witeps świetna praca

Typ pracy


miko2580 rozwiązanych zadań
Geografia 10 pkt wczoraj o 20:09

Potrzebne są mi strony od 99-103 Geografia Ziemia i Ludzie 2 Ćwiczenia

Rozwiązań 0 z 2
punktów za rozwiązanie do 8 rozwiązań 0 z 2
Rozwiązuj

izy930 rozwiązanych zadań
Geografia 10 pkt wczoraj o 18:26

Rolnictwo Polski w Unii Europejskiej....

Rozwiązań 0 z 2
punktów za rozwiązanie do 8 rozwiązań 0 z 2
Rozwiązuj

chocochoco000 rozwiązanych zadań
Geografia 10 pkt 28.10.2014 (17:33)

Jak obliczyć : Pn,Prz,Wu,Wz,Wpn,Wprz,Wg i jakie wzory? jutro mam z tych zadań kartkówkę i nic nie rozumiem..

Rozwiązań 0 z 2
punktów za rozwiązanie do 8 rozwiązań 0 z 2
Rozwiązuj

kooopereczek0 rozwiązanych zadań
Geografia 50 pkt 28.10.2014 (15:54)

pomocyyyyy

Rozwiązań 1 z 2
punktów za rozwiązanie do 38 rozwiązań 1 z 2
Rozwiązuj

kooopereczek0 rozwiązanych zadań
Geografia 50 pkt 28.10.2014 (15:53)

pomocyyyyy

Rozwiązań 1 z 2
punktów za rozwiązanie do 38 rozwiązań 1 z 2
Rozwiązuj

Masz problem z zadaniem?

Tu znajdziesz pomoc!
Wyjaśnimy Ci krok po kroku jak
rozwiązać zadanie.

Zaloguj się lub załóż konto

Serwis stosuje pliki cookies w celu świadczenia usług. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w urządzeniu końcowym. Możesz dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w Serwis stosuje pliki cookies w celu świadczenia usług. Więcej szczegółów w polityce prywatności.