profil

Imiesłowowe równoważniki zdań

drukuj
satysfakcja 63 % 482 głosów

Imiesłowowe równoważniki zdań podrzędnych możemy podzielić na kilka typów.

• imiesłów przysłówkowy (współczesny lub uprzedni):
pisząc     uzupełniwszy
stojąc     wysławszy
patrząc    zrobiwszy

• wyrazy określające:
(pisząc) list do kolegi                       (uzupełniwszy) braki w zeszycie
(stojąc) obok szafy                         (wysławszy) w pośpiechu paczkę
(patrząc) obojętnie na wystawy        (zrobiwszy) porządek w biurku sklepów

Zastępuje on zdanie podrzędne okolicznikowe różnego typu lub jedno ze zdań współrzędnych. W tych konstrukcjach zamiast formy osobowej czasownika występuje imiesłów:

• przysłówkowy współczesny
Czekając w umówionym miejscu, dziewczyna spoglądała nerwowo na zegarek.

forma osobowa

Kiedy dziewczyna czekała w umówionym miejscu, spoglądała nerwowo na zegarek.
(tu ze względów stylistycznych zdanie zostało nieco zmienione)
Dziewczyna czekała w umówionym miejscu i spoglądała nerwowo na zegarek.

• przysłówkowy uprzedni
Napisawszy do brata list, pobiegłem z nim na pocztę.
Kiedy napisałem do brata list, pobiegłem z nim na pocztę.

Można powiedzieć również tak, skoro treść zdania informuje, że czynności nastąpiły jedna po drugiej.
Napisałem do brata list i pobiegłem z nim na pocztę.

Istnieją jeszcze imiesłowowe równoważniki zdań okolicznikowych przyzwalających, warunkowych, itd. Jednak te omówione niżej są najczęściej spotykane i łatwe do rozpoznania.

Jeżeli w zdaniu pojawi się nieodmienny imiesłów bez określeń (zależnych od niego składniowo wyrazów) i pełni rolę określenia czasownika, eksponuje właściwość czynności lub stanu opisanych przez czasownik, zależy od niego i odpowiada napytanie jak?, to w takiej sytuacji możemy go uznać za okolicznik sposobu, a więc część zdania pojedynczego.
Szedł skradając się.           Pił krztusząc się.
Mówiła chichocząc.             Płynęli zanurzając się.

Spójrzmy jeszcze na przykład wypowiedzenia wielokrotnie złożonego, które zawiera również imiesłowowe równoważniki zdań:

Moi rodzice pojechali do miasta, wstąpili do kilku sklepów, chcąc zrobić małe zakupy, i zjedli obiad w restauracji, jaką polecił im znajomy, którego niedawno poznali, będąc na wczasach w Kołobrzegu.

4:2:1 – zdanie współrzędnie złożone łączne
3:2 – zdanie podrzędnie złożone okolicznikowe celu
5:4 – zdanie podrzędnie złożone przydawkowe
6:5 – zdanie podrzędnie złożone przydawkowe
7:6 – zdanie podrzędnie złożone okolicznikowe czasu

wypowiedzenia wielokrotnie złożonego, które zawiera również imiesłowowe równoważniki zdań

3 – imiesłowowy równoważnik zdania okolicznikowego celu
7 – imiesłowowy równoważnik zdania okolicznikowego czasu

Jeśli chcesz wprowadzić różne podmioty, musisz posłużyć się formami czasownika, rezygnując z użycia imiesłowu przysłówkowego.
Gdy nowy dom był już gotowy, rodzina postanowiła się wprowadzić.
(w obu zdaniach podmiot jest różny)
Jeśli nie będę miała wieczorem czasu, Marek pójdzie do kina z moją siostrą.
(w obu zdaniach występują różne podmioty).

Zapamiętaj

Posługując się imiesłowowymi równoważnikami zdań, pamiętaj, że w zdaniu nadrzędnym oraz podrzędnym (imiesłowowym równoważniku) musi wystąpić ten sam podmiot. Przestrzegając tej zasady, unikniesz błędów stylistycznych i logicznych.
Mając dziesięć lat, chłopiec pojechał po raz pierwszy nad morze.
(ten sam podmiot w zdaniu i równoważniku)
Mój pies, czując niebezpieczeństwo, zaczął głośno szczekać.
(ten sam podmiot w zdaniu i równoważniku)

satysfakcja 38% 27 głosów

Imiesłowowy równoważnik zdania okolicznikowego czasu

Przeglądając fotografie rodzinne , zawsze się wzruszam. ( przeglądając – forma imiesłowu) Kiedy przeglądam fotografie rodzinne, zawsze się wzruszam. ( przeglądam – forma osobowa czasownika) Aktorka z trudem opanowała paraliżującą ja tremę, rozpoczynając występ przed ogromną widownią .( rozpoczynając ) Aktorka z trudem opanowała paraliżującą ją tremę, kiedy rozpoczynała występ przed ogromną widownią.( rozpoczynała )

satysfakcja 38% 40 głosów

Imiesłowowy równoważnik zdania okolicznikowego przyczyny

Magda postanowiła zatrzymać się na kilka dni w hotelu, nie chcąc sprawić znajomym kłopotu . ( nie chcąc – forma imiesłowu) Magda postanowiła zatrzymać się w hotelu, ponieważ nie chciała sprawić znajomym kłopotu. ( nie chciała – forma osobowa czasownika) Uczeń poprosił o pomoc nauczyciela, nie mogąc samodzielnie rozwiązać równania . ( nie mogąc ) Uczeń poprosił o pomoc nauczyciela, ponieważ nie mógł samodzielnie rozwiązać równania. ( nie mógł )

satysfakcja 34% 24 głosów

Imiesłowowy równoważnik zdania okolicznikowego sposobu

Zawodnik biegł, wyprzedzając pozostałych sportowców . ( wyprzedzając – forma imiesłowu) Zawodnik biegł tak, że wyprzedzał pozostałych sportowców. ( wyprzedzał – forma osobowa czasownika) Słońce świeciło, parząc ciała plażowiczów. ( parząc ) Słońce świeciło tak, że parzyło ciała plażowiczów. ( parzyło )

Przydatne hasło? Tak Nie


Serwis stosuje pliki cookies w celu świadczenia usług. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w urządzeniu końcowym. Możesz dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w Serwis stosuje pliki cookies w celu świadczenia usług. Więcej szczegółów w polityce prywatności.