profil

satysfakcja 67 % 124 głosów

Wokulski charakterystyka.

drukuj
Treść
Obrazy
Wideo
Opinie

„Stopiło się w nim dwóch ludzi: romantyk sprzed roku sześćdziesiątego i pozytywista
z siedemdziesiątego”. Te często cytowane słowa Szumana o Stanisławie Wokulskim
pokazują głównego bohatera Lalki jako człowieka „zawieszonego” między dwiema
epokami. Pewnie dlatego jest on pełen sprzeczności: jednocześnie marzyciel i realista,
werteryczny kochanek i naukowiec, idealista i trzeźwym kapitalista, dorobkiewicz.
Z romantyzmem łączy go także biografia (powstanie, Syberia), uczuciowość, nadwrażliwość,
skłonność do depresji, indywidualizm. Pozytywistycznymi cechami są jeszcze
kult pracy, realizowanie haseł pracy u podstaw i pracy organicznej, tolerancja. Czy
jednak można w ogóle pogodzić ze sobą dwie tak odległe światopoglądowo epoki?
Mieszanka sprzecznych cech sprawia, że Wokulski jest człowiekiem nieprzeciętnym.
Przeżywa duchowe rozterki, nie wie, co powinien w życiu wybrać. Skomplikowana
osobowość przyczynia się także do samotności bohatera. Inni ludzie zazwyczaj błędnie
oceniają jego postępowanie, a i on sam nie może odnaleźć duchowej harmonii. Wokulski
nigdy właściwie nie jest z siebie zadowolony. Nie ceni zdobytego majątku, marginalizuje
swoje sukcesy w interesach – jego zdaniem są mniej ważne niż praca naukowa,
walka narodowowyzwoleńcza czy… zdobycie serca Izabeli.
Znaczenie postaci
Wokulski to jedna z najciekawszych postaci w polskiej literaturze. Wymyka się stereotypowym
ocenom i wszelkim uproszczeniom; czytelnik silnie przeżywa jego rozterki. I nie
zależy to od epoki! Prus dokonał głębokiej analizy psychiki tego bohatera – analizując
emocje Wokulskiego, możemy niemało dowiedzieć się o tajemnicach ludzkiej duszy.
Także problemy bohatera Lalki są uniwersalne – nieszczęśliwa miłość, samotność, kłopoty
z wyborem życiowej drogi zdarzają się przecież w każdych czasach. Jego losy zachęcają
do refleksji nad sytuacją jednostki w społeczeństwie. Wokulskiego możemy uznać
za bezwolną „lalkę” (tytuł!) w rękach Izabeli czy też arystokracji, za aktora, który udaje
kogoś, kim naprawdę nie jest. Z drugiej strony bohater jest także kimś, kto umiał przekroczyć
społeczne ograniczenia, człowiekiem przedsiębiorczym i dynamicznym. Jego
nieszczęśliwa miłość do Izabeli stała się niemal kulturowym mitem.
Biografia głównego bohatera Lalki może być też źródłem wiedzy o typowych losach
„pokolenia przejściowego” między romantyzmem i pozytywizmem. Tak jak wielu innych
bohater wychował się na wierszach Mickiewicza i hasłach walki o wolność ojczyzny,
wziął udział w powstaniu styczniowym, które przyniosło ostateczne rozczarowanie
ideami romantyzmu, przeżył zesłanie, a później musiał odnaleźć się w zmienionej sytuacji
ekonomicznej i społecznej.
CV – Biografia
Wokulski był synem zubożałego szlachcica. Ojciec, żyjący marzeniami o odzyskaniu
majątku ziemskiego, źle patrzył na naukowe zainteresowania młodego Stanisława.
Ale ten był uparty – pracował w winiarni Hopfera, a nocami uczył się. Poszedł do
Szkoły Przygotowawczej, a potem do Szkoły Głównej – wyższej uczelni otwartej w Warszawie
w 1862 r. Studia rzucił, aby wziąć udział w powstaniu styczniowym. Jak mówił
po latach radca Węgrowicz: „Gotował wraz z innymi to piwo, które do dziś dnia pijemy,
i sam w rezultacie oparł się aż gdzieś koło Irkucka”. Z zesłania na Syberię wrócił
w roku 1870. Zamieszkał na Starym Mieście i żył pół roku za przywiezione 600 rubli
(kupował za nie „dużo książek, ale mało jedzenia”). Potem zaczął szukać zajęcia, ale
„kupcy nie dali mu roboty, gdyż był uczonym, a uczeni nie dali mu także, ponieważ był
eks-subiektem”. Dopiero dzięki pomocy Rzeckiego Wokulski dostał posadę w sklepie
Minclów. Pół roku później ożenił się z wdową po Janie Minclu – Małgorzatą. „Sprze-dał się starej babie” – komentowali ludzie. Małżeństwo dla pieniędzy nie jest zresztą
ostatnim kontrowersyjnym faktem z życia Wokulskiego… Małgorzata traktowała męża
z przesadną, hałaśliwą czułością i „stopniowo lew przerabiał się na wołu”. Wokulski
całe dnie spędzał w sklepie, przestał zajmować się nauką. Po pięciu latach małżeństwa
owdowiał – Małgorzata zmarła na zakażenie krwi, gdy wytarła się od stóp do
głów jakimś płynem, który miał jej przywrócić świeżość i urodę. Po śmierci żony Wokulski
zaczął stronić od ludzi, bez efektu próbował wrócić do naukowych zainteresowań.
Rzecki niemal siłą wypchnął go kiedyś do teatru. To okazało się przełomem
w życiu bohatera. Wokulski zobaczył Izabelę Łęcką i w wieku czterdziestu paru lat po
raz pierwszy zakochał się bez pamięci. Wiedział, że uda mu się zbliżyć do pięknej
arystokratki tylko wówczas, gdy będzie dostatecznie bogaty. Zaryzykował i udało mu
się. Wielki majątek zrobił na dostawach wojennych w czasie wojny rosyjsko – tureckiej.
Odziedziczone po żonie 30 tysięcy rubli zmienia w 300 tysięcy i po powrocie do
Warszawy robi wszystko, by zbliżyć się do Izabeli. Stara się przypodobać arystokratycznemu
towarzystwu, upodobnić do niego: kupuje powóz i jeździ na spacery do Łazienek,
chodzi do teatru i na wyścigi, daje hojne datki na dobroczynność. Kontrowersyjne
są sposoby, jakimi Wokulski pragnie zyskać uczucie Izabeli. Swą miłość wyraża poprzez
„ekonomiczne osaczenie” – wykupuje serwis i weksle Tomasza Łęckiego, zawyża
cenę, za jaką kupuje kamienicę, nawet spółkę do handlu ze Wschodem traktuje
jako sposób zbliżenia się do ukochanej i dyskretnego zapewnienia jej środków do
życia. Te posunięcia wydają się postronnym obserwatorom irracjonalne. Dlaczego Wokulski
naraża się na straty? Bo pieniądze nie mają dla niego znaczenia. Jednocześnie
bohater ma świadomość, że dzięki nim może pomóc wielu potrzebującym. I robi to:
pożycza pieniądze Wysockiemu, zabiera do Warszawy Węgiełka, pomaga Marii w porzuceniu
prostytucji. To działalność pozytywisty, podobnie jak założenie nowego sklepu
czy interesy z Suzinem w Paryżu. Wyjazd do Francji przynosi Wokulskiemu nowe rozterki.
Spotkanie z naukowcem Geistem każe po raz kolejny spytać, co jest w życiu najważniejsze.
„Rozum ciągnął go do Geista, serce do Warszawy”. A przecież wyjazd do Paryża
był właściwie ucieczką od Izabeli – niesprawiedliwie oceniającej kupno kamienicy
i otwarcie flirtującej ze Starskim. Wokulski wybiera miłość i po powrocie dalej adoruje
ukochaną. Teraz, gdy spotykają się w majątku prezesowej Zasławskiej, panna Łęcka
daje mu nadzieję na odwzajemnienie miłości. Po kilku miesiącach Stanisław staje się
oficjalnym narzeczonym Izabeli (trochę pomógł w tym wybuch zazdrości o skrzypka Molinariego).
By być godnym ukochanej, rezygnuje ze sklepu. Nie jest mu jednak dane
małżeńskie szczęście. W czasie podróży do Krakowa jest świadkiem rozmowy Izabeli ze
Starskim. Wynika z niej, że narzeczona wcale go nie kocha… Zrozpaczony Wokulski
próbuje popełnić samobójstwo – z torów ściąga go dróżnik, brat Wysokiego, któremu
kiedyś pomógł. Cóż jednak znaczy ocalenie życia, gdy bohater traci jego sens i cel?
Wokulski nie chce więcej widzieć Izabeli. Rezygnuje z wszelkiej działalności, dzieli
majątek… i znika. Co się z nim dalej dzieje? Nie wiadomo. „Wyjechał do Odessy, stamtąd
ma zamiar udać się do Indyj, z Indyj do Chin i Japonii, a później przez Ocean Spokojny
do Ameryki…”. „Pachciarz z Zasławka mówił Szlangbaumowi, że furman nieboszczki
prezesowej widział niedawno Wokulskiego w lesie zasławskim”. Może więc
bohater popełnił tam samobójstwo w ruinach zamku? A może wyjechał do Geista, by
razem z nim prowadzić badania naukowe? To już na zawsze musi pozostać zagadką.
Najważniejsze momenty w życiu bohatera
• Zesłanie – Wokulski nie rozpamiętuje swojego udziału w powstaniu styczniowym.
Owszem, walczył, a potem trafił na zesłanie. Dopiero przyszłość pokazała, jak ogromny
wpływ miało to na dalsze losy Stanisława. Na Syberii poznał wielu naukowców, a także
Suzina – rosyjskiego kupca, który pomógł mu zrobić majątek.
• Spotkanie Izabeli w teatrze – miłość od pierwszego wejrzenia, która całkowicie
odmieniła życie Wokulskiego.
• Poznanie Geista – przypomnienie o naukowych zainteresowaniach i nasilenie rozterek.
Czy Izabela jest warta rezygnacji z nauki?
• Podsłuchanie rozmowy Izabeli i Starskiego w pociągu – bolesna świadomość, że
prawdziwej miłość nie da się kupić. I rozczarowanie, po którym bohater próbował
popełnić samobójstwo.
• Zniknięcie bohatera – porzucenie dotychczasowego życia to także moment przełomowy,
choć nie wiemy, co po nim następuje. Może śmierć, może poświęcenie się
nauce, może podróż dookoła świata?
Związki bohatera z innymi postaciami utworu
• Izabela Łęcka – ukochana Wokulskiego. Dla niej zdobył majątek, uczył się angielskiego,
opłacał klakierów na występie Rossiego, sprzedał sklep. Stosunek Izabeli do
Wokulskiego był zmienny. Raz wstydziła się go i nazywała „pniem z czerwonymi rękami”,
w innym momencie uważała za niepospolitego człowieka. Po rozstaniu z Wokulskim
wstąpiła do klasztoru.
• Ignacy Rzecki – stary subiekt, który prowadził sklep Wokulskiego. Idealizował
swego przyjaciela i często nie rozumiał jego postępowania. Na przykład dopatrywał
się konspiracji politycznej w działaniach, które miały doprowadzić do zdobycia panny
Łęckiej.
• Suzin – rosyjski kupiec, wspólnik i przyjaciel Wokulskiego jeszcze z Syberii. Dzięki
jego pomocy bohater zdobył majątek.
• Helena Stawska – opuszczona przez męża matka małej Helenki. Wokulski pomagał
jej, a ona była w nim zakochana.
• Szuman – przyjaciel Wokulskiego. Spolonizowany Żyd, podobnie jak Stanisław
interesujący się nauką (badał włosy) i rozumiejący jego nieszczęśliwą miłość (przed
laty sam próbował popełnić samobójstwo po śmierci narzeczonej). Najlepszy komentator
losów bohatera.
• Węgiełek, Wysocki i jego brat dróżnik, była prostytutka Maria – biedacy, którym
Wokulski pomógł odmienić trudny los
• Prezesowa Zasławska – miała do Wokulskiego szczególny sentyment. Także dlatego,
że przed laty wielka nieszczęśliwa miłość łączyła ją ze stryjem Stanisława.
• Kazimierz Starski – młody arystokrata, którego Wokulski szczerze nie cierpiał za
jego flirtowanie z Izabelą
• Kazimierz Starski – młody arystokrata, którego Wokulski szczerze nie cierpiał za
jego flirtowanie z Izabelą
• Julian Ochocki – arystokrata podobnie jak Wokulski zafascynowany nauką.
• Geist – inny naukowiec, którego bohater spotkał w Paryżu
Skąd czerpiemy wiedzę o Wokulskim?
Nie tylko – a może nawet w niewielkim stopniu – z relacji wszechwiedzącego narratora
w trzeciej osobie. Prus zastosował narrację polifoniczną – zestawia wiele
subiektywnych wypowiedzi o Wokulskim, wprowadza „poetykę plotki”. Wiedza
innych osób, które się o nim wypowiadają, jest niepełna, nie znają jego psychiki,
nie rozumieją przyczyn takiego a nie innego postępowania. W ocenie kierują się
społecznymi stereotypami albo emocjami (np. Rzecki idealizuje Wokulskiego). Takie
zestawienie pozytywnych i negatywnych opinii pozwala Prusowi podkreślić niejednoznaczności
postawy bohatera – Wokulskiego nie udaje się zaszufladkować.
Ostateczna ocena postawy bohatera zależy od czytelnika. Dla samego Wokulskiego
te stronnicze, często niesprawiedliwe opinie były przyczyną bolesnych rozterek,
a w rezultacie przyczyniły się do życiowej klęski.


Autor mordeczkaa11
Przydatna praca? Tak Nie
Komentarze (2) Brak komentarzy zobacz wszystkie
28.2.2008 (23:45)

@arsfc Super praca, polecam:)

22.10.2006 (22:50)

Świetna praca o tym bohaterze!!! Naprawdę polecam.

Teksty kultury


Zadania z Języka polskiego
Nieaktywny
Język polski 10 pkt wczoraj o 19:29

Ile może przeżyć bojownik w kuli 

Rozwiązań 0 z 2
punktów za rozwiązanie do 8 rozwiązań 0 z 2
Rozwiązuj

Nieaktywny
Język polski 12 pkt wczoraj o 19:20

napsz lis .

Rozwiązań 0 z 2
punktów za rozwiązanie do 9 rozwiązań 0 z 2
Rozwiązuj

Nieaktywny
Język polski 10 pkt wczoraj o 18:59

Napisz list do kolegi, w którym zaprezentujesz swoje refleksje, nt. uniwersalnych wartości twórczości Ignacego Krasickiego.

Rozwiązań 0 z 2
punktów za rozwiązanie do 8 rozwiązań 0 z 2
Rozwiązuj

Nieaktywny
Język polski 10 pkt wczoraj o 17:25

Co Staś z "w pustyni i w puszczy " napisał na górze Lindego???

Rozwiązań 2 z 2
punktów za rozwiązanie do 8 rozwiązań 2 z 2
Rozwiązuj

Nieaktywny
Język polski 10 pkt wczoraj o 16:01

Człowiek wobec zagadki swojego losu. Zinterpretuj fragment Króla Edypa Sofoklesa, wykorzystując kontekst całego utworu. Sofokles Król Edyp...

Rozwiązań 0 z 2
punktów za rozwiązanie do 8 rozwiązań 0 z 2
Rozwiązuj

Masz problem z zadaniem?

Tu znajdziesz pomoc!
Wyjaśnimy Ci krok po kroku jak
rozwiązać zadanie.

Zaloguj się lub załóż konto

Serwis stosuje pliki cookies w celu świadczenia usług. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w urządzeniu końcowym. Możesz dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w Serwis stosuje pliki cookies w celu świadczenia usług. Więcej szczegółów w polityce prywatności.