profil

satysfakcja 69 % 132 głosów

ROMANTYZM -wszystko co chcecie wiedzieć o romantyźmie!!!!

drukuj
Treść
Obrazy
Wideo
Opinie

Ramy czasowe romantyzmu europejskiego:
Romantyzm to okres w dziejach kultury i literatury europejskiej przełomu XVIII i XIX w. Romantyzm powstał na fali europejskich ruchów wolnościowych, które nawiązywały do ideałów Wielkiej Rewolucji Francuskiej. W Anglii romantyzm towarzyszył ruchowi czartystów, w Rosji powstaniu dekabrystów, w Polsce powstaniu listopadowemu. W Europie Zachodniej romantyzm rozpoczął się znacznie wcześniej niż w Polsce - w latach 80-ych XVIII w.

Pierwsze przejawy nowej sztuki w Europie:
Najwcześniejsze zwiastuny nowej epoki miały miejsce w Niemczech, gdzie działał ruch "burza i napór" oparty na elementach sentymentalizmu. W tej pierwszej preromantycznej fazie pojawili się: F. Schiller i J.W. Goethe, pierwszym utworem w duchu romantycznym były "Cierpienia młodego Wertera". Kolejnym krokiem romantyzmu europejskiego była twórczość G. Byrona, W. Hugo i W. Scotta.

Ramy czasowe polskiego romantyzmu:
Zwiastuny romantyzmu w Polsce zaczęły się pojawiać po ostatnim rozbiorze, czyli po roku 1795. Właściwy rozwój tego prądu przypadł na lata 1822-1863. W roku 1822 ukazał się w Wilnie pierwszy tom "Poezji" Mickiewicza, stanowiący manifest i praktyczną propozycję literatury romantycznej. W roku zaś 1863 wybuchło powstanie styczniowe, zamykające serię związanych z romantycznym światopoglądem i polityką walk niepodległościowych.

Termin "romantyzm":
Nazwa romantyzm pojawiła się w I połowie XIX w. i utworzona została od wcześniej już używanego przymiotnika romantyczny, oznaczającego coś niepodobnego do rzeczywistości, niezwykle pięknego, oddziaływującego na uczucie, podniecającego wyobraźnię, coś fantastycznego. Natomiast przymiotnik romantyczny utworzony został od rzeczownika "romans", "romant" oznaczającego średniowieczne opowieści awanturniczo-przygodowe, pełne fantastyki.
Nazwa ta narodziła się w wyniku ewolucji słowa "romanus". "Lingua romana" (język rzymski, czyli łaciński) oznacza właśnie wcale nie łacinę, ale język ludowy powstały z przemieszania się łaciny, języków germańskich i galickich. Języki te do dzisiaj noszą nazwę języków romańskich. Z nazwy języka ludowego utworzono określenie utworów pisanych w tym języku "romance, romans, romant" - romancą zwano utwór drobny, romantami obszerniejsze powieści opowiadające o niezwykłych, awanturniczych, fantastycznych przygodach. I w tym właśnie sensie pojawił się po raz pierwszy w rękopisie w XV w. wyraz "romanticus - romantyczny".
Później przymiotnik "romantyczny" zaczęto używać do oznaczenia pewnej specjalnej piękności w poezji, następnie romanse - dramat szekspirowski i hiszpański. To już było znacznie zbliżone do tego, w jakim terminu "romantyzm" używali przedstawiciele młodej generacji artystów i myślicieli w końcu XVIII i początku XIX w. tj. sami romantycy.
Termin "romantyzm" używany był i jest nadal w sposób bardzo wieloznaczny. Jego kategoria psychologiczna oznacza pewną postawę człowieka wobec świata. Romantyk to marzyciel i idealista, człowiek uczuciowy.
Romantyzm w znaczeniu ahistorycznym oznacza też określone cechy kultury w różnych epokach literackich. Tak rozumiany romantyzm stał się czynnikiem rozwoju kultury i sztuki, ponieważ każda awangarda artystyczna ma swoje źródło właśnie w romantyzmie.

Tło ogólne epoki:
Okres ten przypadł zarówno w Europie jak i w samej Polsce na czasy niezwykle burzliwe. Był to czas ruchów narodowowyzwoleńczych (powstanie listopadowe, krakowskie i styczniowe) oraz okres wynaradawiania. Literatura zajmowała się głównie walką narodowowyzwoleńczą.
Podstawową cechą postawy romantyków był wszechstronny bunt wobec zastanej rzeczywistości. Romantycy nie akceptowali feudalnej struktury społecznej i absolutystycznych rządów, a oświeceniowy racjonalizm, empiryzm, klasycyzm odrzucili jako niewystarczające formy myślenia o świecie i sposoby jego wyrażania.

Cechy charakterystyczne romantyzmu:
- stawianie uczucia ponad rozum jako najbardziej zbliżające człowieka do poznania tajemnic życia
- wiara w możliwość kontaktu ze światem pozazmysłowym
- wprowadzenie do literatury wątków baśniowych, fantastycznych, legend, podań
- tajemniczość
- wprowadzenie wątków i motywów historycznych, szczególnie średniowiecznych
- zainteresowanie się tematyką wschodu, tzw. orientalizm
- odrzucenie zasad i reguł poetyki klasycznej krępujących rozwój jednostki
- dążenie do indywidualizmu


Typy bohaterów romantycznych:

bohater bajroniczny - uosabia romantyczne konflikty moralne i namiętności; twórca: Jerzy Gordon Byron; typ ten widoczny jest w "Giaurze"; główny bohater mści się na mordercy kobiety, którą kochał i później dręczą go wyrzuty sumienia, chroni się on przed znienawidzonym światem do klasztoru; bohater typu bajronicznego to człowiek o nieprzeciętnej indywidualności, skłócony ze światem i ze społeczeństwem, w którym przyszło mu żyć, przeżywający nieszczęśliwą miłość, prowadzącą do tragicznych skutków;

bohater werterowski - utożsamiany z bierną rezygnacją, nostalgią, apatyczną ucieczką w świat wewnętrzny, aż do spokojnie zaplanowanych decyzji samobójczych; twórca: Goethe ("Cierpienia młodego Wertera"); bohater werterowski to ten, który nie umiał znaleźć sensu życia, ucieka od współczesności w świat marzeń i wspomnień;

bohater renejski - od bohatera "Rene" Chateaubrianda - francuska odmiana choroby wieku; J.J. Rousseau, Musset "Spowiedź dziecięcia wieku", Hugo "Nędznicy";

bohater rosyjski - bohater zniechęcony do życia, przygnębiony, nie umiejący znaleźć celu i sensu życia - rosyjska odmiana choroby wieku; twórcy: Puszkin "Eugeniusz Oniegin", "Borys Godunow", Michał Lermontow.


Koncepcja poety i poezji w utworach romantycznych:
Poeta miał być przywódcą duchowym narodu, wieszczem. Poeta to postać wyjątkowa, obdarzona przez Boga przymiotami. Bardzo często poeta jest bohaterem. Bohater romantyczny to człowiek przeżywający tragiczny konflikt spowodowany rozbieżnością między wyznawanymi ideałami, a rzeczywistością, człowiek skłócony ze światem i społeczeństwem, w którym żyje, buntujący się przeciw istniejącym normom społecznym, kulturalnym i obyczajowym. Bohater romantyczny to indywidualista i człowiek o niezmiernie bogatym życiu wewnętrznym, pełen sprzeczności, rozterek i wahań.
Jedną ze stałych cech bohatera romantycznego było także przeżywanie wielkiej romantycznej miłości, która stawała się wielką namiętnością, była też dowodem - wyznawanej przez romantyków - dominacji uczuć nad rozumem. Miłość romantyczna jest najczęściej nieszczęśliwa i prowadzi bohatera do samobójczej śmierci. Romantycy stworzyli też nową koncepcję poezji i poety: wieszcz i geniusz wprowadzone przez niemieckich teoretyków romantyzmu. Poeta w ich ujęciu stawał się najwyższym prawodawcą i prorokiem, posłannikiem Boga. Literatura danego narodu miała przedstawiać jego dawne i teraźniejsze dzieje, sławić bohaterów, w razie potrzeby podtrzymywać na duchu i zagrzewać do walki z wrogiem.
W literaturze romantycznej polskiej, podobnie jak i w literaturze innych krajów europejskich, znajdujących się w niewoli, głównym tematem staje się zagadnienie walki narodowowyzwoleńczej. Bohaterowie całe swe działania podporządkowują idei odzyskania niepodległości i kiedy trzeba składają życie w ofierze tworząc w ten sposób wzorce do naśladowania.

Gatunki charakterystyczne dla romantyzmu:
- dramat romantyczny
- powieść poetycka
- ballada
- poemat dygresyjny
- komedia

Ugrupowania polityczne okresu romantyzmu:
Hotel Lambert - stronnictwo arystokratyczno - monarchistyczne - przywódca książę Adam Czartoryski - organ "Trzeci Maj". Drogę do odzyskania niepodległości upatrywało w zabiegach dyplomatycznych zjednujących Francję, Anglię i Turcję.
Komitet Narodowy Polski - przewodniczący Lelewel.
Zjednoczona Emigracja Polska - założyciel Lelewel. Wysunął on koncepcję wspólnej walki z caratem Polaków i Rosjan. Wydał odezwę na ten temat - "Odezwa Komitetu Narodowego do Rosjan" w 1832 r. Koncepcje Lelewela propagowało czasopismo "Pielgrzym Polski", redagowane przez Eustachego Januszkiewicza - "dokładał" się do niego Mickiewicz.
Towarzystwo Demokratyczne Polskie (1832 - 1862) - "Demokrata Polski" - ideologowie Wiktor Heltman, Tadeusz Krępowiecki i Stanisław Worcell. Podstawową publikacją Towarzystwa był "Manifest", w którym określało ono swe stanowisko wobec sprawy niepodległości i kwestii chłopskiej.


Rozwój literatury w kraju w latach 1831 - 1863:

1. Zabór austriacki
Lwów - noworocznik "Ziewonia" skupiał pisarzy i poetów m.in. August Bielowski, Lucjan Siemieński oraz Seweryn Goszczyński. Działalność literacką łączono najczęściej z działalnością spiskową, wiążąc w ten sposób romantyczne ideały z polityczną praktyką. Z ośrodkiem tym związany też był Aleksander Fredro i Wincenty Pol.
Rzeczpospolita Krakowska - Edmund Wasilewski, autor "Pieśni żeglarzy", "Hymnu orłów" i "Krakowiaków" oraz Gustaw Ehrenberg. Po roku 1845 Kornel Ujejski.

2. Zabór pruski
Od 1838 istnieje biblioteka Edwarda Raczyńskiego, 10 lat później zaczęły się ukazywać czasopisma "Tygodnik Literacki" - Antoni Woykowski - oraz "Orędownik Naukowy". Z "Tygodnikiem" współpracował znakomity krytyk literacki i filozof Edward Dembowski, autor "O dramacie w dzisiejszym piśmiennictwie polskim" i "Piśmiennictwa polskiego w zarysie". Czołowy przedstawiciel polskiej myśli rewolucyjno - demokratycznej.
Najwybitniejszym poetą regionu Wielkopolskiego był Ryszard Berwiński. Związani z Poznaniem August Cieszkowski i Bronisław Trentowski oraz Karol Libelt.

3. Zabór rosyjski
Warszawa - czasopismo założone przez Dembowskiego "Przegląd Naukowy" - Hipolit Skimborowicz, Narcyza Żmichowska, poeta - Karol Baliński, publicysta - Henryk Kamieński.
Inna grupa, to cyganeria warszawska demonstrująca nonkonformizm moralno - obyczajowy - Józef Dziekoński, Włodzimierz Wolski, Teofil Lenartowicz, Cyprian Norwid.
Czasopisma - "Biblioteka Warszawska", "Kurier Warszawski".
Wilno - prekursor Józef Ignacy Kraszewski z naukowo - literackim pismem "Athenaeum", twórca opery narodowej Stanisław Moniuszko, popularny także jest Władysław Syrokomla.
Działalność spiskowa: Artur Zawisza, rozstrzelany Szymon Konarski, współzałożyciel organizacji Stowarzyszenie Ludu Polskiego, oraz skazany na bezterminową katorgę ks. Piotr Ściegienny.


Literatura na emigracji. Lata 1831-1863:
Główne siedziby - Paryż, Londyn i Bruksela. Twórcy emigracyjni to Mickiewicz, Słowacki, Krasiński, Chopin. Lata działalności naukowej i politycznej wybitnego historyka Joachima Lelewela (1786 - 1861), filozofa - mesjanisty i matematyka Józefa Marii Hoene-Wrońskiego (1776 - 1853) oraz sugestywnego mistyka Andrzeja Towiańskiego (1799 - 1878), pod którego wpływem pozostawali m.in. Mickiewicz, Goszczyński, Słowacki. Rok 1835 - założenie polskiej drukarni i księgarni przez Eustachego Januszkiewicza, 1839 - otwarcie z inicjatywy księcia Adama Czartoryskiego istniejącej do dziś Biblioteki Polskiej w Paryżu.
Po roku 1848 wybitny, ale nie doceniany C.K. Norwid.

Lektura dodatkowa:
- M. Straszewska, "Romantyzm"
- M. Janion, "Romantyzm. Studia o ideach i stylu"


Autor evcia_f
Przydatna praca? Tak Nie
Komentarze (7) Brak komentarzy zobacz wszystkie
15.1.2012 (21:54)

;/Masakraaa

19.3.2011 (14:19)

Taaak...najłatwiej skopiować cały tekst z innej strony :/

19.10.2008 (09:34)

Tekst nie jest zły, ale jak na profil humanistyczny to o wiele za mało. Brakuje podstawowych pojęć, postaw i wiele wiele innych

20.3.2007 (17:10)

dobry tekst. można sobie wszystko szybko powtórzyć a przede wszystkim jest bardzo czytelny. To się ceni:P.

27.7.2006 (14:27)

To co najważniejsze jest zawarte w tej pracy. Idealna do szybkiej powtórki.



Serwis stosuje pliki cookies w celu świadczenia usług. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w urządzeniu końcowym. Możesz dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w Serwis stosuje pliki cookies w celu świadczenia usług. Więcej szczegółów w polityce prywatności.