profil

satysfakcja 89 % 42 głosów

Geneza III Rzeczypospolitej

drukuj

Pod koniec lat 80. osłabienie pozycji międzynarodowej i problemy wewnętrzne ZSRR zapoczątkowały procesy przebudowy sytemu rządzenia we wszystkich państwach bloku komunistycznego. Zmiany te, nazwane Jesienią Narodów, doprowadziły do całkowitego demontażu komunizmu w Europie.

Pierwsze próby przebudowy komunizmu zapoczątkowane zostały w latach 1980-81 w okresie działalności Niezależnego Związku Zawodowego „Solidarność” (NSZZ „Solidarność”). Proces ten, przerwany wprowadzeniem 13 grudnia 1981 roku stanu wojennego, podjęto na nowo pod koniec lat 80. Fala strajków w sierpniu 1988  roku, przeprowadzonych pod hasłem przywrócenia wolności i działalności zdelegalizowanej „Solidarności”, wymusiły na komunistycznej władzy podjęcie dialogu z opozycją. Rozmowy prowadzone w ramach Okrągłego Stołu doprowadziły do wypracowania ustaleń dotyczących przywrócenia działalności związku i przeprowadzenia wyborów. Według ustaleń, w pełni wolne wybory miały zostać przeprowadzone do Senatu, a liczbę mandatów w Sejmie rozdzielono pomiędzy rządem (65%)i opozycją (35%).

4 czerwca 1989 roku w „wyborach kontraktowych” ośrodek władzy poniósł całkowitą klęskę. W wolnych wyborach do Senatu opozycja obsadziła 99% mandatów (1% przypadł kandydatowi niezależnemu). Wyniki wyborów były wyrazem niezgody społeczeństwa na kontynuowanie polityki opartej na doktrynie komunizmu, a opozycji zapewnił mandat do przeprowadzenia demokratycznych zmian.

Wkrótce po wyborach premierem rządu został działacz opozycji Tadeusz Mazowiecki, a prezydentem wybranym przez parlament (większością jednego głosu) został gen. Wojciech Jaruzelski. Pomimo klęski wyborczej komuniści zachowali duży zakres władzy. Jednak procesy dokonujące się w ZSRR i bloku państw komunistycznych wymusiły kolejne, bardziej radykalne zmiany. W grudniu 1989 roku Sejm przegłosował przywrócenie w godle orła w koronie i powrót do nazwy Rzeczypospolita Polska. Wydarzenie to formalnie uznawane jest za początek III Rzeczypospolitej.

Od 1990 roku rozpoczęto realizację programu reform gospodarczych, nazwanych od nazwiska jego twórcy planem Balcerowicza. Jesienią odbyły się pierwsze wolne i powszechne wybory prezydenckie, które wygrał przywódca „Solidarności” Lech Wałęsa. Za symboliczny koniec tworzenia III Rzeczypospolitej można uznać przekazanie insygniów władzy państwowej II Rzeczypospolitej na ręce Prezydenta III RP Lecha Wałęsy. Tym samym III Rzeczypospolita stała się kontynuatorką tradycji państwowości polskiej.

Pomimo odziedziczenia wielu problemów po okresie władzy komunistycznej III Rzeczypospolita potrafiła skutecznie odrzucić totalitaryzm, wprowadzając system demokratyczny i gospodarkę rynkową. Przemiany, jakie dokonały się w ciągu ostatnich kilkunastu lat, spowodowały, iż jako państwo odnieśliśmy sukces na arenie międzynarodowej, czego wyrazem jest przystąpienie do NATO (1999) i Unii Europejskiej (2004).

Kalendarium Jesieni Ludów
Polska Europa
1989
6.02. – początek obrad tzw. Okrągłego Stołu
4-18.06. – wybory kontraktowe, zwycięstwo opozycji solidarnościowej
19.07. – gen. Wojciech Jaruzelski wybrany prezydentem RP
12.09. – początki rządów Tadeusza Mazowieckiego – przywódcy pierwszego niekomunistycznego rządu w państwach bloku radzieckiego
10.10. – ogłoszenie programu reform gospodarczych – tzw. planu Balcerowicza; program ten jest realizowany od 1 stycznia 1990 roku
29.12. – nowelizacja konstytucji, zmieniająca oficjalną nazwę kraju na Rzeczpospolita Polska
18.10. – pod wpływem trwających w Niemczech antyrządowych manifestacji odchodzi komunistyczny przywódca NRD – Erich Honecker
10.11. – burzenie muru berlińskiego dzielącego Berlin od 1961 roku; rozpoczyna się proces likwidacji podziału Niemiec na NRD i RFN
17-27.11. – manifestacje w Pradze – początek tzw. aksamitnej rewolucji, która doprowadzi do wyboru na prezydenta działacza opozycji Vaclawa Havla i obalenia komunizmu w Czechosłowacji
16-26.12. – krwawa rewolucja w Rumunii; obalony dyktator komunistyczny Nicolae Ceauescu zostaje rozstrzelany na publicznej egzekucji
1990
29.01. – PZPR zostaje rozwiązana, w jej miejsce powstaje Socjaldemokracja Rzeczypospolitej Polskiej (obecnie stanowiąca część SLD)
wrzesień-grudzień – rozpada się środowisko opozycji solidarnościowej, w wyborach prezydenckich startują jako rywale Lech Wałęsa i Tadeusz Mazowiecki
9.12. – Lech Wałęsa w wolnych wyborach zostaje wybrany na Prezydenta RP
29.12. – przekazanie insygniów władzy przez prezydenta emigracyjnego podczas zaprzysiężenia prezydenta Lecha Wałęsy
marzec-maj – niepodległość proklamują Estonia, Litwa, Łotwa
marzec-czerwiec – wolne wybory w NRD, na Węgrzech, w Rumunii, Czechosłowacji i Bułgarii
12.09. – układ pomiędzy RFN, NRD,ZSRR, USA, Wielką Brytanią i Francją dotyczący zjednoczenia państwa niemieckiego
Z dziejów politycznych III RP
Wybory parlamentarne – wyniki wyborów do Sejmu
27.10. 1991 frekwencja: 43%
Wyniki:
Unia Demokratyczna:
Sojusz Lewicy Demokratycznej (SLD):
Akcja Wyborcza Solidarność:
Polskie Stronnictwo Ludowe (PSL) Sojusz Programowy:
Konfederacja Polski Niepodległej (KPN):
Porozumienie Obywatelskie Centrum:
Kongres Liberalno-Demokratyczny:
Porozumienie Ludowe:
NSZZ „Solidarność”:
Polska Partia Przyjaciół Piwa:

12,31%
11,98%
8,73%
8,67%
7,5%
8,71%
7,48%
5,46%
5,05%
3,27%
19.09. 1993 frekwencja: 53%
Wyniki:
SLD:
PSL:
Unia Demokratyczna (Unia Wolności):
Unia Pracy (UP):
KPN:
Bezpartyjny Blok Wspierania Reform:

20,41%
15,40%
10,49%
7,28%
5,77%
5,42%
21.09. 1997 frekwencja: 47%
Wyniki:
Akcja Wyborcza Solidarność:
SLD:
Unia Wolności:
PSL:

33,83%
27,13%
13,37%
7,31%
23.09. 2001 frekwencja: 46%
Wyniki:
SLD/UP
Platforma Obywatelska (PO):
Samoobrona:
Prawo i Sprawiedliwość (PiS):
PSL:
Liga Polskich Rodzin (LPR):

41%
12,7%
10,2%
9,5%
9%
7,9%
25.09. 2005 frekwencja: 49%
Wyniki:
PiS:
PO:
Samoobrona:
SLD:
LPR:
PSL:

26,99%
24,14%
11,41%
11,31%
7,97%
6,96%
21.10. 2007 frekwencja: 53,8%
Wyniki:
PO:
PiS:
Lewica i Demokraci (SLD, SDPL, PD, UP)
PSL:

41,5%
32,1%
13,1%
8,9%
[źródło: pkw.gov.pl]

Jak pokazują wyniki wyborcze z lat 1991-2007, frekwencja wyborcza w Polsce kształtowała się na poziomie od 43 do 53%. Jest ona nieco niższa niż w innych państwach europejskich, gdzie wynosi średnio 60-70%. W związku z wprowadzeniem wyższych progów wyborczych pod koniec lat 90. liczba partii w Sejmie i Senacie została ograniczona. Jedynymi partiami, które od 1991 roku są zawsze reprezentowane w parlamencie, są PSL i SLD.

Z dziejów politycznych III RP
Urzędujący premierzy
Tadeusz Mazowiecki 12.09.1989 12.01.1991
Jan Krzysztof Bielecki 12.01.1991 23.12.1991
Jan Olszewski 23.12.1991 10.07.1992
Hanna Suchocka 11.07.1992 26.10.1993
Waldemar Pawlak 26.10.1993 6.03.1995
Józef Oleksy 7.03.1995 7.02.1996
Włodzimierz Cimoszewicz 7.02.1996 31.10.1997
Jerzy Buzek 31.10.1997 19.10.2001
Leszek Miller 19.10.2001 2.05.2004
Marek Belka 2.05.2004 31.10.2005
Kazimierz Marcinkiewicz 31.10.2005 14.07.2006
Jarosław Kaczyński 14.07.2006 16.11.2007
Donald Tusk od 16.11.2007

[źródło: www.pkw.gov.pl]

 

Z dziejów politycznych III RP
Prezydenci
Wojciech Jaruzelski
wybrany przez Zgromadzenie Narodowe
19. 07. 1989 19. 07. 1989
Lech Wałęsa 23. 12. 1990 23. 12. 1995
Aleksander Kwaśniewski
(dwie kadencje)
23. 12. 1995 23. 12. 2005
Lech Kaczyński
(zginął w wypadku lotniczym)
23. 12. 2005 10.04.2010
[źródło: www.pkw.gov.pl]
Warto pamiętać

Dość trudno jednoznacznie wskazać wyraźny cenzus powstania III Rzeczypospolitej.Jej początki wyznaczają następujące wydarzenia:
- wybory z 4 czerwca 1989 roku,
- przegłosowanie w grudniu 1989 roku zmiany nazwy państwa i przywrócenie orła w koronie jako godła państwa oraz przekazanie insygniów prezydenckich II RP prezydentowi Lechowi Wałęsie. Ważne daty w dziejach III Rzeczypospolitej to:
- wstąpienie w struktury NATO w 1999 roku,
- akcesja do Unii Europejskiej w 2004 roku.

Pojęcia

- opozycja – ugrupowania polityczne, które są przeciwne polityce rządu
- Okrągły Stół – negocjacje prowadzone od 5 lutego do 5 kwietnia 1989 roku przez przedstawicieli władz PRL, opozycji i Kościoła; doprowadziły do rozpoczęcia przemian, które odsunęły władze komunistyczne i doprowadziły do powstania III Rzeczypospolitej

Przydatne hasło? Tak Nie


Serwis stosuje pliki cookies w celu świadczenia usług. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w urządzeniu końcowym. Możesz dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w Serwis stosuje pliki cookies w celu świadczenia usług. Więcej szczegółów w polityce prywatności.