profil

satysfakcja 72 % 174 głosów

Dżuma - opracowanie.

drukuj
Treść
Obrazy
Wideo
Opinie

Dżuma ? streszczenie !

I
Akcja dzieje się w marokańskim mieście Oran w roku 194. autor celowo nie podaje dokładnego roku. Chodzi o uniwersalizm - przedstawione wydarzenia mogły mieć miejsce w każdym mieście i w każdym czasie. Jednym z głónych bohaterów jest doktor Bernard Rieux. Jego ciężko chora żona przebywa we Francji, leczy się. Wkrótce ma przyjechać matka doktora, by pod jej nieobecność zająć się domem państwa Rieux. Pewnego dnia, dokładnie 16 kwietnia dr Rieux znajduje na progu swojego domu martwego szczura. To początek, pierwszy sygnał edpidemii. W ciągu następnych dni pojawi się więcej tych zwierząt. Będą wychodzić ze swoich nor i zdychać niemal pod stopami ludzi. W tym samym czasie do miasta przybywa młody francuski dziennikarz Raymond Rambert. Ma napisać artykuł o stanie sanitarnym Arabów. Prosi o pomoc doktora. Ten odmawia, ponieważ warunki Arabów są bardzo kiepskie, a dziennikarz nie może napisać całej prawdy.
Po interwencji prasy i radia zarząd miasta postanawia zająć się szczurami.
Dr Rieux odwiedza swojego pacjenta Cottarda. Próbował on popełnić samobójstwo. Urzędnik merostwa Joseph Grand w porę zapobiegł tragedii. Dozorca domu, w którym mieszka doktor źle się ostatnio czuje, boli go szyja, pod pachami i w pachwinach, ma gorączkę. Te objawy skłaniają doktora do konsultacji z kolegą po fachu. Ten jednak nie zauważył nic niepokojącego. Wkrótce umiera dozorca. To pierwsza ofiara dżumy. Po jego śmierci szczury znikają.
W tym czasie przebywa w mieście kronikarz-amator Jean Tarrou. Sprowadził się kilka tygodni wcześniej. Nikt nie potrafił powiedzieć kiedy dokładnie ani skąd przybył. Przyzwyczajono się do jego obecności, a on spisywał codzienne wypadki.
Ludzie rozmawiają o gryzoniach, niektórzy przeczuwają nadchodzące nieszczęście. Pojawiają się też głosy o dziwnej gorączce. W czasie wiosennych upałów pojawiają się kolejne ofiary. W rozmowie ze swoim starszym kolegą Castelem dr Rieux dochodzi do wniosku, że to dżuma. Trudno w to uwierzyć, bo od wielu lat nie zanotowano już podobnych przypadków, wydawało się, że dżuma w ogóle zniknęła. ?Zarazy są w istocie sprawą zwyczajną, ale z trudem się w nie wierzy, kiedy się na nas walą. Na świecie było tyle dżum co wojen. Mimo to dżumy i wojny zastają ludzi zawsze tak samo zaskoczonych.?1
Doktor domaga się zwołania komisji sanitarnej. Prefektura miasta zgadza się. Należy jednak zrobić to spokojnie, by nie budzić powszechnej paniki. Należy przedsięwziąć środki ostrożności: odszczurzanie, kontrolę wody i żywności, odseparowanie chorych, kwarantanny rodzin. Mimo tego liczba chorych nadal rosła. Praca stała się dla doktora szczególnie ciężka. Nie tylko z powodu większej liczby pacjentów, ale głownie przez ich zachowanie. Nie ufali mu, chowali się w głąb swojej choroby.
Oczekiwano na serum, sporządzano raporty, liczono kolejne ofiary. Miasto zdawało się żyć i funkcjonować normalnie. Wreszcie okazało się, że zapasy serum zostały wyczerpane, a ze stolicy kolonii nadszedł nakaz ogłoszenia stanu dżumy i zamknięcia miasta.

II
Zamknięte miasto nadal stara się normalnie funkcjonować, chociaż coraz gorzej się to udaje. Ludzie czują się samotni i bezsilni, boją się. Dżuma oddzieliła ich od bliskich, będących poza granicami miasta.Tragedia dotyka właściwie wszystkich. Dziennikarz Rambert chce wyjechać do Paryża, oczekuje go tam kobieta. Nikt jednak, nawet Rieux nie może pomóc mu w opuszczeniu miasta.
Wojujący jezuita, cieszący się powszechnym uznaniem nawet u niewierzących, ojciec Paneluox wygłasza kazanie, w którym twierdzi, że dżuma to kara za grzechy, okazja do poprawy swojego życia i zbliżenia do Boga. Nakazuje pokorę i refleksję w obliczu zarazy. Niecodzienne wydarzenia spowodowały większe niż zwykle tłumy w kościele.
Letnie upały i odcięcie od świata powodują wzrost agresji i niepokoju ludzi. Prasa też nie publikuje uspokajających artykułów. Słychać nawet strzały przy bramach, ktoś próbował siłą opuścić miasto. Bramy są chronione przez straże. Tarrou nadal prowadzi swoje kroniki. Organizuje też służbę sanitarną.
Aby nie popaść w panikę, dr Rieux ze zdwojoną siłą wykonuje swoje obowiązki. Uważa, że to najlepszy sposób na zachowanie względnego spokoju. I wszyscy mieszkańcy powinni go stosować.
Dżuma szaleje i zbiera swoje okrutne żniwo. Z zewnątrz sprowadzono personel medyczny do pomocy, ale to nie wystarczało. Brakowało środków do zwalczania zarazy.
Rambert cały czas próbował znaleźć sposób na opuszczenie miasta. Gdy wszystkie jego wysiłki poszły na marne, zdecydował się dołączyć do służb sanitarnych Tarrou i skupić się na niesieniu pomocy.

III
Dżuma uczyniła z mieszkańców Oranu więźniów. Wypełniła sobą całą przestrzeń, na wszystko patrzyło się przez jej okrutny pryzmat. Dotyczyła wszystkich. Ze względu na ogromną liczbę zmarłych przyspieszono procedury pogrzebów, nie było też rytualnych czuwań. Ofiary zarazy chowano w pośpiechu. Wkrótce zaczęło brakować trumien. Wtedy zmarłych chowano nagich, wrzucając do olbrzymich dołów i zasypując warstwą niegaszonego wapna i ziemi. Nadal brakowało personelu, bo sanitariusze i grabaże umierali. Wkrótce ofiar było tak dużo, że nie nadążano z kopaniem dołów. Wtedy postanowiono palić zwłoki.
Zaraza zgasiła większość uczuć w mieszkańcach. Pragneli on tylko jednego: żeby to już się skończyło.

IV
Jesień. Mieszkańcy są już bardzo zniechęceni i zmęczeni. Szczególnie Grand, który zawsze był słabego zdrowia. Doktor Castel przygotowuje nową szczepionkę. Tarrou i Cottard wybierają się do opery, gdzie oglądają bardzo dramatyczne przedstawienie Orfeusza i Eurydyki. Rambertowi nadarza się okazja do opuszczenia miasta. Postanawia jednak zostać i pomagać. Do służby sanitarnej przyłączył się też ojciec Paneloux. Ofiarą zarazy pada synek państwa Othon. Cała rodzina musi poddać się kwarantannie. Śmierć chłopca, na którym wypróbowywno nową szczepionke, szczególnie przygnębia doktora. Przeprowadza on burzliwa rozmowę z księdzem, w której mówi, że nigdy nie pokocha świata, na którym dzieci są torturowane. Na tym ostatnim śmierć dziecka także wywarła spore wrażenie. Pod jej wpływem wygłosił kazanie o trudnej miłości do Boga. Rieux nie zgadza się z nim. Wkrótce Paneloux umiera na dżumę.
Kwarantanny organizowane są teraz na stadionie. Wreszcie udało się stworzyć nową, skuteczną szczepionkę. Podano ją mieszkańcom. W takim obozie pan Othon przechodzi wewnętrzną przemianę.
Nagle zachorował Grand. Miał wysoka gorączkę, majaczył. Spodziewano się, że umrze. Tak się nie stało. Stan jego zdrowia zaczął się poprawiać. W ciągu tygodnia odnotowano jeszcze kilka podobnych przypadków. Powróciły też szczury. Dżuma się cofała. Był grudzień.

V
Mimo oznak końca zarazy nikt się nie cieszył. Obawiano się nawrotu. Wkrótce jednak obok szczurów pojawiły się koty. Ludzie uwierzyli w koniec dżumy. Życie powoli wracało do normy. Ostatnią ofiarą był kronikarz Tarrou. Wtedy też dr Rieux otrzymał wiadomość o śmierci żony. W lutym ogłoszono koniec zarazy. Otwarto bramy miasta i cieszono się wolnością. Doktor Rieux spacerował po mieście, obserwował. Pełen refleksji o postawach ludzkich z okresu zarazy doszedł do wniosku: ? że w ludziach więcej rzeczy zasługuje na podziw niż na pogardę.?2

Czas akcji
Akcja powieści rozgrywa się w Oranie, algierskim mieście portowym od 16 kwietnia któregoś roku w latach czterdziestych (autor nie podaje ostatniej cyfry daty, w to miejsce stawia kropkę, w książce jest mowa o roku 194.) do około połowy lutego następnego roku, obejmuje więc dziewięć miesięcy. Czas akcji obejmuje historie rozwoju dżumy ? od momentu pojawienia się pierwszego szczura do radości z opanowania choroby. Daty są o tyle istotne, że dżuma rozpoczęła się na wiosnę, a zakończyła w zimie ? niskie temperatury spowodowały zanik choroby.

Miejsce akcji
Oran, miasto, w którym rozgrywa się akcja, jest prefekturą francuską (Algieria była wtedy kolonią francuską), miastem handlowym, pochłoniętym interesami. Miasto jest dziwne, mimo że znajduje się tuż nad morzem, to jest odwrócone od zatoki - jedynie z jednego miejsca mieszkańcy i turyści mogą widzieć błękitne fale. To miejsce brzydkie, pozbawione ptaków, drzew i ogrodów. Obywatele miasta to ludzie nudni, bezmyślni, poddani swoim przyzwyczajeniom. Pracują cały tydzień, by w weekend oddać się przyjemnościom, ale bez większego entuzjazmu. Jest to miasto, w którym ludzie kochają i umierają w sposób banalny.

Narracja
Dżuma jest ciekawie skonstruowana pod względem narracji. Podstawowym narratorem jest mieszkaniec miasta, uczestnik opisywanych wydarzeń, który swoje zapiski ujmuje w formę kroniki. Mówi on często w pierwszej osobie liczby mnogiej (?my?), identyfikuje się z obywatelami Oranu. Ich uczucia są także jego uczuciami. Pod koniec powieści dowiadujemy się, że za postacią narratora ukrywa się Rieux. Co ciekawe, przez całą powieść narrator mówi o doktorze Rieux w trzeciej osobie. W ten sposób w partiach narracyjnych poznajemy poglądy Rieux, który przeżył już dżumę i tworzy swoją kronikę, a w wypowiedziach Rieux w toku akcji ? poglądy, uczucia i rozterki Rieux, jakie miał podczas zarazy.
Narrator wielokrotnie ujawnia swoją obecność w toku powieści. Występują liczne zwroty do czytelnika, narrator jest osobą o konkretnych poglądach, nie tylko zdaje sprawę z faktów, ale także interpretuje je. Często pojawiają się u niego elementy charakterystyki postaci, gdy mówi bohaterach swojej kroniki.
Uczynienie narratorem głównego bohatera powieści to ciekawy i znaczący zabieg. W ten sposób dodał Camus realności przedstawionych w Dżumie wydarzeń. Kolejnym zabiegiem mającym służyć obiektywizmowi są cytowane przez Rieux zapiski Tarrou, który jest niejako drugim narratorem. To znany w literaturze zabieg ? często zdarzało się, że książki były wydawane jako rzekome zapiski, pamiętnik, dziennik danego bohatera. W przypadku Dżumy mamy dwa takie ?źródła? ? kronikę Rieux oraz zapiski Tarrou. Próba nadania utworowi pozorów realności przy pomocy specyficznej narracji stoi w sprzeczności z odrealnieniem przedstawionych wydarzeń.

Dżuma - znaczenie tytułu
Dżuma może być rozumiana w utworze jako:
1) Dżuma jako choroba - jest to dosłowne znaczenie wynikające z przebiegu powieściowych zdarzeń.
2)Dżuma jako potężny, nieobliczalny kataklizm spadający nieoczekiwanie na ludzi - przyczyn jego nic nie tłumaczy, a jego siły nikt nie jest w stanie przewidzieć. Jest symbolem zagrożenia człowieka, bezradności wobec zywiołu. Podkreśla kruchość i nietrwałość ludzkiego losu, którego scenariusz może ułożyć nierzewidywalna w swym działaniu siła natury. .

3) Dżuma jako wojna - wiele szczegółów wskazuje na podobieństwo dżumy do drugiej wojny. Stan oblężenia miasta, rozłąka z bliskimi, segregacja ludności, odosobnienie chorych, kremacja zwłok - nasuwają skojarzenia z doświadczeniem ostatniej wojny. Również niebezpieczny jak ten wywołany przez siły natury, jak również ten stworzony przez człowieka (kataklizm.
4) Dzuma jako zło tkwiące w człowieku i w świecie -
"Każdy nosi w sobie dżume, nikt bowiem na świecie nei jest od niej wolny, mokrob jest czymś naturalnym"
mówi Tarrou, twierdząc że człowiek jest w swej naturze zły. Nosi w sobie zło, którego bakcyl ujawnia się przede wszystkim w sytuacjach ekstremalnych, w chwilach szczególnego zagrożenia. Dobroć, wielkoduszność jakie potrafi okazać to wynik waliki, którą prowadzi z samym sobą. W gruncie rzeczy skazany jest na zło i na walke ze złem. Zła nie można unicestwić ostatecznie, zwycięstwo nad nim jest chwilowe, tymczasowe, nigdy nie wiadomo kiedy ponownie
"Dżuma obudzi szczury i pośle je by umierały w szczęśliwym mieście" bo "bakcyl dżumy nigdy nie umiera i nie zanika. Może przez dziesiątki lat pozostać uśpiony".
5) Dżuma jako absurd -
"Co to jednak znaczy dżuma? To zycie ot i wszystko".
Jest to nasza rzeczywistosć, której w żaden sposób nie jesteśmy w stanie zracjonalizować bo wypełnia ją absurd. Jest ciągiem tragicznych zdarzeń, które pogłębiają naszą samotność i poczucie obcosci świata. Ludzka egzystencja jest groźna i bezsensowna. Dżuma spada przecież na mieszkańców miasta niczym siła fatalna.Szukając jej przyczyn można uznać, że jest to kara za grzechy. Taki pogląd zostaje jednak obalony. Umierają ludzie, których taka wersja "nie obejmuje" (dziecko sędziego, Torrou, żona doktora). Świat przedstawiony przez Camusa zapełniony jest ludźmi będących marionetkami w rękach ślepego losu. Nie ma on oparcia w opatrzności boskiej.Trudno by się dopatrzeć w nim sfery sacrum. Niebo okazuje się być puste. Bóg nie troszczy się swoje dzieci, czyli go nie ma, życiem na ziemi rządzi przypadek. Człowiek w swym nieszczęściu jest zdany sam na siebie, towarzyszy mu rozpacz, samotność.

Dżuma - problematyka utworu
Wkrótce po wydaniu Dżumę okrzyknięto manifestem nowego humanizmu ukazującym nowe zadania stojące przed ludźmi, którzy przeżyli piekło wojny. Powieść mówi o prostej ludzkiej solidarności i moralności, bez patosu i wielkich słów, i dlatego trudniejszym. Życie to ciągła walka z wciąż obecnym złem. Wydarzenia z powieści dzieją się za każdym razem, gdy o nich czytamy.
Wielość narratorów, a więc i zmiana punktów widzenia ukazuje trudność w odnalezieniu wspólnoty, trudne zrywanie pęt samotności przez bohaterów. Pisarz ukazuje wielość reakcji ludzi na różne sposoby dotkniętych tym samym nieszczęściem. Jakby chciał przez to powiedzeć, że dżuma dotyczy wszystkich i każdemu zagraża, bez względu na pochodzenie społeczne, wykonywany zawód czy poglądy polityczne. Jest jak powietrze, którym wszyscy oddychamy. Wyzwala różne reakcje ? może prowadzić do moralnej degrengolady lub wzbudzić solidarną pomoc, bo przecież wszyscy są zagrożeni. Może przyczynić się do jeszcze gorliwszego wypełniania swoich obowiązków. Indywidualny ratunek nie ma sensu, jest nieludzki.
?W połowie XX wieku i w perspektywie doświadczeń nowego barbarzyństwa Dżuma podnosi jeszcze raz problemy wzbudzane przez skandal zła w świecie stworzonym przez Boga, przeprowadza dyskusję z religijną koncepcją świata. Z podwójnym ostrzem polemicznym: żadna instancja nie nadaje życiu przedustawnego sensu i nie uświęca reguł postępowania; człowiek sam buduje moralność opartą na współczuciu, na poczuciu więzi z drugim, tak podstawowej, jak podstawowa jest wspólnota losu istot śmiertelnych, cierpiących i kochających.?
Według Camusa człowiek zbuntowany to ten, który nie zgadza się na rzeczywistość. Nie wierzy w żadne rewolucje, bowiem rewolucja to zdrada buntu. Uświęca morderstwo w imię sprawiedliwości, jest uwikłana w zbrodnię i terror. A przecież nie o to chodzi. Bunt to prosty moralny odruch pełen współczucia dla bliźniego.
Rewolucjonistom wydaje się, że osiągęli coś naprawdę wielkiego i dobrego. Człowiek zbuntowany wie, że nic dobrego z tego nie wyniknie. Tak zawsze było w historii ludzkości ? przemoc deprawuje. Najważniejsze to nie zgadzać się na krzywdę drugiego człowieka bez względu na czas, miejsce i podlądy polityczne.
Tak właśnie postępują bohaterowie powieści, zwłaszcza dr Rieux i Tarrou. Buntują się przeciwko rzeczywistości, nie zgadzają się na nią. Ale nie organizują z tego powodu żadnego przewrotu. Sumiennie wykonują swoje zadania, pomagają ludziom, nie godzą się na ich krzywdę. Nie oglądaja się na efekty swojej pracy, bo wtedy prawdopodobnie by zaprzestali działać. Są efektywni, ale nie efektowni.

Dżuma jako powieść ? parabola
Dżumę można określić jako powieść-parabolę (przypowieść). Podstawową cechą tego gatunku jest to, że wydarzenia i świat w niej przedstawione są pretekstem do głębszych przemyśleń, do przekazania uniwersalnych prawd o ludzkiej egzystencji. Mniej ważne są przedstawiane wydarzenia, istotniejsze jest ich ?drugie dno? - znaczenie metaforyczne czy alegoryczne, wnioski natury filozoficznej czy moralnej, które wynikają z treści.
W Dżumie Camusa znajdziemy następujące cechy paraboli:

1. Obecność motta
Mottem utworu jest cytat z Dziennika zarazy Daniela Defoe:
Jest rzeczą równie rozsądną ukazać jakiś rodzaj uwięzienia przez inny, jak ukazać coś, co istnieje rzeczywiście, przez coś innego, co nie istnieje
Motto wskazuje na to, że treść utworu odnosi się do innego sensu, sensu przenośnego, metaforycznego.

2. Możliwość przenośnego rozumienia zjawiska dżumy
Dżuma może być rozumiana dosłownie jako choroba, ale także metaforycznie jako wojna, kataklizm, absurd czy zło, tkwiące w człowieka. Na ten temat czytaj więcej w artykule:

3. Brak konkretyzacji czasowej
Jak podaje narrator na początku utworu, akcja powieści rozgrywa się w latach 40. XX wieku. Autor nie podaje ostatniej cyfry daty, w to miejsce stawia kropkę, w książce jest mowa o roku 194.

4. Ograniczenie przestrzeni
Akcja powieści rozgrywa się w zamkniętym Oranie. Z tego powodu narrator praktycznie nie podejmuje wątków nie związanych bezpośrednio z miastem. Cały świat przedstawiony Dżumy ogranicza się do tego jednego miejsca.

5. Pokazanie archetypicznych postaci
Bohaterowie Dżumy reprezentują pewne postawy. Doktor Rieux to człowiek oddający się bez reszty walce z dżumą w imię wypełniania swojego powołania. Tarrou reprezentuje postawę męczennika, osoby gotowej do poświęceń w imię walki ze złem. Rambert to człowiek, który początkowo nie chce nic zrobić dla innych, potem jednak zmienia swoją postawę. Ojca Paneloux można czytać jako typowego przedstawiciela Kościoła, który początkowo traktuje dżumę jak karę za grzechy, potem jednak zmienia swoje poglądy, wyrażając konieczność przybrania odpowiedniej postawy chrześcijańskiej w obliczu cierpienia. Grand ? człowiek walczący z dżumą poprzez zwykłą pracę. Cottard ? człowiek korzystający na nieszczęściu innych.

6. Aspekt moralny, dydaktyczny utworu
Wszystkie postaci występujące w utworze można oceniać pod względem moralnym. Od konkretnych bohaterów zależy, jaką postawę przyjmą w obliczu dżumy. W sytuacji zagrożenia życia sprawdza się ich moralność.

7. Podporządkowanie wszystkich wątków i motywów głównemu tematowi utworu
W powieści wszystkie wątki dotyczą dżumy i są z nią związane. Akcja utworu obejmuje historię epidemii ? od momentu pojawienia się pierwszego szczura do otwarcia bram miasta. Cały utwór opisuje historię choroby i różnych bohaterów miasta, inne tematy nie są w utworze poruszane.

8. Liczne fragmenty filozoficzno-refleksyjne
W utworze znajdziemy sporo fragmentów, w których podejmowany jest problem sensu ludzkiego istnienia, sensu dżumy i natury ludzkiej.

Bohaterowie Dżumy - wiadomości wstępne
Bohaterowie Dżumy są zdecydowanie podzieleni pod względem szczegółowości ich opisania w utworze. Zdecydowanie pierwszoplanowym bohaterem jest narrator powieści, doktor Rieux. Dokładnie przedstawieni zostali także: Jean Tarrou, Raymond Rambert, Jospeph Grand, Cottar, ojciec Paneloux.
Do postaci drugoplanowych zaliczyć można: doktora Castela, sędziego Othona, Gonzalesa. Postaci kobiece odgrywają w powieści bardzo małą rolę, są słabo zarysowane. Niewiele wiemy o żonie i matce doktora Rieux czy pani Othon, inne kobiety nie pojawiają się w toku akcji, są tylko wspomniane: żona Granda Jeanne, narzeczona Ramberta, pani Castel. Żadna z postaci kobiecych nie jest samodzielna, przedstawiona została jako partnerka czy osoba bliska któregoś z bohaterów.
Camus w konstrukcji postaci drugoplanowych zastosował ciekawy zabieg. Praktycznie każdą z nich wyposażył w jakąś charakterystyczną, odróżnialną cechę, co sprawia, że ci bohaterowie także są ciekawi. Sędzia Othon to ?sowa?, człowiek bardzo skrupulatny. Właściciel hotelu zasłynął z tego, że ?przepowiedział? nadejście dżumy. Żona Rieux jest osobą chorowitą i delikatną, jego matka ? dobrą. Staruszek wspominany w zapiskach Tarrou to dziwak. Autor nadał więc po trochu cech niemal każdemu bohaterowi. Camus zdecydowanie i oszczędnie kreśli swoje postaci. Oprócz wielu innych cech ukazał ich słabości, bo te najwięcej mówią o człowieku.
Wszystkie postaci powieści, zarówno pierwszo- jak i drugoplanowe są ukazane z perspektywy ich reakcji na zarazę. W ten sposób Camus pokazał różne reakcje ludzi na dżumę, a patrząc ogólniej ? na każde zło, które przychodzi do człowieka z zewnątrz.

Podobne tematy:
Dżuma opracowanie literatura współczesna dżuma Albert Camus opracowanie współczesność lektura Streszczenie gdzie rozgrywa się akcja Dżumy WSZYSTKIE
Autor maruda_16
Przydatna praca? Tak Nie
Wersja ściąga: dżuma_-_opracowanie..doc
Komentarze (3) Brak komentarzy zobacz wszystkie
7.4.2011 (19:40)

Świetna.. bardzo mi pomogła w Planie Ramowym..

4.2.2010 (20:01)

@Hoficza Bardzo ciekawe opracowanie..(:

Gratuluje autorowi..:D

7.10.2008 (17:24)

@Monisia268 Super praca!

Teksty kultury


Serwis stosuje pliki cookies w celu świadczenia usług. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w urządzeniu końcowym. Możesz dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w Serwis stosuje pliki cookies w celu świadczenia usług. Więcej szczegółów w polityce prywatności.