profil

Satyra - krótkie omówienie gatunku oraz satyr: "Do króla", "Pijaństwo", "Świat zepsuty" Krasickiego i "Chudy literat" Naruszewicza

drukuj
satysfakcja 77 % 77 głosów

Treść
Obrazy
Wideo
Komentarze

Satyra – utwór z pogranicza gatunku literackiego wyrażający krytyczny stosunek autora do różnych zjawisk, np. wad ludzkich, obyczajów i stosunków społecznych, postaw światopoglądowych itp. Satyra nie proponuje pozytywnych wzorców, poprzestając na negacji i ośmieszaniu. Głównym narzędziem satyry jest komizm, a także karykatura i groteska. Tendencje satyryczne pojawiły się w literaturze starogreckiej, m.in. w komedii staroattyckiej i satyrze menippejskiej. Satyra ukształtowała się ostatecznie w literaturze starożytnego Rzymu w postaci pisanych heksametrem pouczających gawęd bądź napastliwych monologów, dialogów i in. form narracyjnych, m.in. w twórczości Lucjusza, Warrona, Horacego, Juwenalisa.
Formy owe przetrwały do XVIII w. i przeżyły kolejny rozkwit w klasycyzmie, np. w dziełach: N. Boileau, A. Pope'a, I. Krasickiego, A. Naruszewicza.
Dwa typy satyry:
 Konkretna (na jakieś wydarzenie, grupę osób). Dzieli się na PAMFLET (ostra satyra na grupę społeczeństwa - tematyka pamfletu: społeczna, obyczajowa, polityczna) i PASZKWIL( satyra na konkretną osobę).
 Uniwersalna (ośmiesza stałe, niezmienne przywary natury ludzkiej)

Środki wyrazu satyry:
IRONIA – słowna i sytuacyjna, ukryta kpina w formie pozornego uznania
PARODIA – naśladownictwo mające na celu ośmieszenie wzorca
SARKAZM – zjadliwa ironia
GROTESKA – wybrane cechy, przerysowanie świata, osoby, karykatura

„CHUDY LITERAT” – A. Naruszewicz
- pamflet na pseudowykształconą szlachtę, o bardzo wąskich horyzontach, dumną ze swojego sarmackiego rodowodu, nie znającą narodowej kultury i literatury, prymitywnej
- bohater tytułowy – literat – chudy, ubogi, głodny
- Naruszewicz porusza problem czytelnictwa w kraju, atakuje duchowy i intelektualny prymitywizm szlachty
- Ludzi nie interesuje historia, otaczający ich świat, nie wszyscy potrafią czytać
- Szlachta zainteresowana jest wyłącznie legendami, przysłowiami, przepisami kulinarnymi, datami świąt, imienin.

„DO KRÓLA” – I. Krasicki
- adresat – król Stanisław Poniatowski
- Krasicki (w imieniu szlachty) zarzuca królowi młody wiek, polskie pochodzenie, zamiłowanie do kultury, poszanowanie dla ludzi kultury, zbytnią dobroć i pobłażliwość oraz fakt, że jest on szlachcicem, królem elekcyjnym i nie wzbudza szacunku
- utwór krytykuje polskich magnatów i szlachtę, którzy niechętni byli planom reform, nie na rękę było im umocnienie władzy centralnej, bo to zaszkodziłoby tylko ich przywilejom
- poeta ośmiesza głupotę szlachty, wyraźnie wskazuje brak zainteresowania się losami kraju z jej strony
- PANEGIRYK – uroczysty utwór wysławiający daną osobę zwykle w tonie pochlebstwa lub przesadnego zachwytu, TU: ukazanie zalet króla, jako wad
- „Do króla” jest ostrym atakiem na polską bezmyślność, pychę i manię wyższości (nieposzanowanie króla, wywodzącego się ze szlachty)

„PIJAŃSTWO” – I. Krasicki
- rozmowa dwóch szlachciców na temat zgubnych skutków nadużywania alkoholu
- pretekstów do opróżnienia kieliszka jest wiele: proszone obiady, wypicie „dla zdrowia”, imieniny żony
- według szlachcica, którego od alkoholu boli głowa, pijaństwo to nałóg, jest zgubny w skutkach, niszczy pamięć i marnuje zdrowie, rujnuje rodzinę
- drugi szlachcic potwierdza to długą tyradą, po której jego rozmówca stwierdza „ napiję się wódki”
- jest to satyra na pijaka, który wbrew zdrowemu rozsądkowi nadużywa trunków
- postać racjonalisty – moralisty pozbawiona jest dynamiki i werwy – jego długi i nudny wykład nie przynosi skutku

„ŚWIAT ZEPSUTY” – I. Krasicki
- podmiot liryczny poszukuje we współczesnym mu świecie wartości, które niegdyś stanowiły o świetności Polski
- powołanie się na tradycję, tworzoną przez przodków dzisiejszej zdemoralizowanej i zepsutej młodzieży
- narzekanie na świat, w którym dominują kłamstwa, przekupstwa, bezbożność bezbożność rozpusta; dzieci nie szanują rodziców, młodzież nie interesuje się sprawami kraju
- w opisanym świecie nie istnieje prawdziwa przyjaźń

Satyry Krasickiego pełniły funkcję dydaktyczną. Wymierzone były przeciwko ciemnocie, zacofaniu, konserwatyzmowi, fatalnym zwyczajom. Propagowały zdrowy rozsądek, nawoływały do poprawy i refleksji.


Przydatna praca? Tak Nie
Komentarze (2) Brak komentarzy
23.10.2008 (16:10)

ten tekst jest dobry. Zwłaszcz, że zawiera to, czego potrzebuję! :)

21.6.2007 (17:45)

tekst ten jest... a niech każdy go sam oceni

Teksty kultury


Zadania z Języka polskiego
gusio19970 rozwiązanych zadań
Język polski 10 pkt wczoraj o 11:30

Napisz rozprawkę na temat : różne czasy , różni ludzie , a cel? rozważ problem trwałości buntu młodzieńczego jako wartość wpływającą na zmianę...

Rozwiązań 0 z 2
punktów za rozwiązanie do 8 rozwiązań 0 z 2
Rozwiązuj

wyyluzuj0 rozwiązanych zadań
Język polski 70 pkt wczoraj o 11:09

BARDZO WAŻNE!! Na podstawie książki "Zbrodnia i Kara" napisz wypracowanie.

Rozwiązań 0 z 2
punktów za rozwiązanie do 53 rozwiązań 0 z 2
Rozwiązuj

Violaa950 rozwiązanych zadań
Język polski 90 pkt wczoraj o 10:36

Renesansowy charakter "pieśni" j . Kochanowskiego . Rozważ problem w oparciu o wybrane utwory ( bez podawania ragmentów)

Rozwiązań 0 z 2
punktów za rozwiązanie do 68 rozwiązań 0 z 2
Rozwiązuj

Grinrezar0 rozwiązanych zadań
Język polski 100 pkt 19.12.2014 (20:29)

Miałbym prośbe moja dziewczyna, chodzi do Liceum dla dorosłych i dostała takiego zadanie. Jedynym naszym problemem jest to, ze oboje jesteśmy słabi...

Rozwiązań 0 z 2
punktów za rozwiązanie do 75 rozwiązań 0 z 2
Rozwiązuj

KasEnka55660 rozwiązanych zadań
Język polski 100 pkt 19.12.2014 (17:11)

Jakich książek  byście użyli do napisania referatu na temat : " Sztuka barokowa-sztuka renesansowa : porównanie . COs konkretnego potrzebuje

Rozwiązań 0 z 2
punktów za rozwiązanie do 75 rozwiązań 0 z 2
Rozwiązuj

Masz problem z zadaniem?

Tu znajdziesz pomoc!
Wyjaśnimy Ci krok po kroku jak
rozwiązać zadanie.

Zaloguj się lub załóż konto

Serwis stosuje pliki cookies w celu świadczenia usług. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w urządzeniu końcowym. Możesz dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w Serwis stosuje pliki cookies w celu świadczenia usług. Więcej szczegółów w polityce prywatności.