profil

Analiza i interpretacja fraszki Jana Kochanowskiego pt.: "O doktorze Hiszpanie"

drukuj
satysfakcja 68 % 213 głosów

Treść
Obrazy
Wideo
Komentarze

FRASZKA - z wł. 'frasca' - drobiazg, bagatela, błahostka, mała gałązka - którki utwór liryczny, zazwyczaj rymowany lub wierszowany o różnorodnej tematyce, często humorystycznej lub ironicznej (satyrycznej). Zawiera puentę.

Fraszkę w literaturze polskiej wprowadził Jan Kochanoski (samych jego fraszek zachowało się 485). Swoimi korzeniami sięga ona epigramatu (krótka, ma wyrazistą puentę), którego twórcą był Symonides z Keos. Były to krótkie napiusy na płytach nagrobkowych (epitafium) oraz przedmiotach codziennego użytku.

Fraszka "O doktorze Hiszpanie" jest fraszką obyczajową (opowiada o obyczajach panujących na dworze). Zawiera równą ilość sylab w każdym wersie (11). Jest to tzw. facecja, czyli dialogowany, wierszowany "dowcip" staropolski, zakończony puentą.

Kochanowski opisuje najprawdopodobniej jedną z biesiad, jakiej był świadkiem lub uczestnikiem na dworze króla Zygmunta II Augusta, u którego był sekretarzem (1564 - 1574 r.).
Tytułowy doktor Hiszpan to postać autentyczna - Pedro Ruiz de Moroz, lekarz, prawnik, poeta, hiszpański wybitny humanista, dworzanin króla, znany w Polsce jako Rojzjusz.

"Nasz dobry doktor spać się od nas bierze,
Ani chce z nami doczekać wieczerzę."

Dobry doktor, czyli dobry kompan do zabawy. Chce iść spać, co niezbyt podoba się towarzyszom, toteż planują odwiedzić go w sypialni (nieważne jest miejsce, wszędzie dobrze się bawią):

"Dajcie mu spokój! Najdziem go w pościeli,
A sami przedsię bywajmy weseli!"
"Już po wieczerzy, pódźmy do Hiszpana!"
"Ba, wierę, pódźmy, ale nie bez dzbana."

Dialog ma na celu nie wymianę poglądów, ale przedstawienie zdarzeń rozgrywających się. Nie jest to szczegółowe następstwo ich po sobie, ale wydarzenia bezpośrednio związane z doktorem, reszty trzeba się domyśleć, jest nieistotna.

"Puszczaj doktorze, towarzyszu miły!"
Doktor nie puścił, ale drzwi puściły.

Ta gra słów (kalambur) podkreśla komizm sytuacji, w jakiej znalazł się doktor. Chciał on uciec od biesiadników, więc oni przyszli do niego.

"Jedna nie wadzi, daj ci Boże zdrowie!"
"By jeno jedna" - doktor na to powie.
Od jednej przyszło aż więc do dziewiąci,
A doktorowi mózg się we łbie mąci.

Przedstawia uległość doktora, która sugeruje, jak ważną rolę w tamtych czasach stanowiły dworskie zabawy i jak ważne było, aby żaden z uczestników nie opuścił biesiady trzeźwy.

"Trudny, powiada, mój rząd z tymi pany:
Szedłem spać trzeźwio, a wstaję pijany".

Jest to charakterystyczna dla facecji puenta oparta na paradoksie (zasypia trzeźwy, a budzi się pijany), który podkreśla komizm sytuacyjny.

Fraszka ta nie ma na celu wyśmiewania uczestników, ich mentalności ani wytykania wad społeczeństwa. Jest napisana po to, aby ukazać radość życia przypatrując się codzienności. Należy wziąć pod uwagę, że Kochanowski był epikurejczykiem - wyznawał filozofię, że wszystko, co sprawia radość jest dobre; głównym tego celem była eudajmonia - życie pozbawione trosk.


Przydatna praca? Tak Nie
Komentarze (2) Brak komentarzy
16.3.2011 (21:17)

epikurejczykiem oO? hahaha. tak ! oczywiście! widać to szczególnie w "Na dom w Czarnolesie". < nie przegapcie tu sarkazmu ;) >

1.10.2009 (20:19)

Widziałam już gdzieś podobną pracę

Teksty kultury


Zadania z Języka polskiego
jack2220 rozwiązanych zadań
Język polski 10 pkt 2 godziny 30 minut temu

Hej, mam taki problem. Mianowicie poproszono mnie o wiersz na temat taxi lub taxi corporation( może być krótki,tylko pozytywny) Proszę pomocy

Rozwiązań 0 z 2
punktów za rozwiązanie do 8 rozwiązań 0 z 2
Rozwiązuj

gusio19970 rozwiązanych zadań
Język polski 10 pkt 20.12.2014 (11:30)

Napisz rozprawkę na temat : różne czasy , różni ludzie , a cel? rozważ problem trwałości buntu młodzieńczego jako wartość wpływającą na zmianę...

Rozwiązań 0 z 2
punktów za rozwiązanie do 8 rozwiązań 0 z 2
Rozwiązuj

wyyluzuj0 rozwiązanych zadań
Język polski 70 pkt 20.12.2014 (11:09)

BARDZO WAŻNE!! Na podstawie książki "Zbrodnia i Kara" napisz wypracowanie.

Rozwiązań 1 z 2
punktów za rozwiązanie do 53 rozwiązań 1 z 2
Rozwiązuj

Violaa950 rozwiązanych zadań
Język polski 90 pkt 20.12.2014 (10:36)

Renesansowy charakter "pieśni" j . Kochanowskiego . Rozważ problem w oparciu o wybrane utwory ( bez podawania ragmentów)

Rozwiązań 0 z 2
punktów za rozwiązanie do 68 rozwiązań 0 z 2
Rozwiązuj

Grinrezar0 rozwiązanych zadań
Język polski 100 pkt 19.12.2014 (20:29)

Miałbym prośbe moja dziewczyna, chodzi do Liceum dla dorosłych i dostała takiego zadanie. Jedynym naszym problemem jest to, ze oboje jesteśmy słabi...

Rozwiązań 0 z 2
punktów za rozwiązanie do 75 rozwiązań 0 z 2
Rozwiązuj

Masz problem z zadaniem?

Tu znajdziesz pomoc!
Wyjaśnimy Ci krok po kroku jak
rozwiązać zadanie.

Zaloguj się lub załóż konto

Serwis stosuje pliki cookies w celu świadczenia usług. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w urządzeniu końcowym. Możesz dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w Serwis stosuje pliki cookies w celu świadczenia usług. Więcej szczegółów w polityce prywatności.