profil

Analiza i interpretacja fraszki Jana Kochanowskiego pt.: "O doktorze Hiszpanie"

drukuj
satysfakcja 68 % 220 głosów

Treść
Obrazy
Wideo
Komentarze

FRASZKA - z wł. 'frasca' - drobiazg, bagatela, błahostka, mała gałązka - którki utwór liryczny, zazwyczaj rymowany lub wierszowany o różnorodnej tematyce, często humorystycznej lub ironicznej (satyrycznej). Zawiera puentę.

Fraszkę w literaturze polskiej wprowadził Jan Kochanoski (samych jego fraszek zachowało się 485). Swoimi korzeniami sięga ona epigramatu (krótka, ma wyrazistą puentę), którego twórcą był Symonides z Keos. Były to krótkie napiusy na płytach nagrobkowych (epitafium) oraz przedmiotach codziennego użytku.

Fraszka "O doktorze Hiszpanie" jest fraszką obyczajową (opowiada o obyczajach panujących na dworze). Zawiera równą ilość sylab w każdym wersie (11). Jest to tzw. facecja, czyli dialogowany, wierszowany "dowcip" staropolski, zakończony puentą.

Kochanowski opisuje najprawdopodobniej jedną z biesiad, jakiej był świadkiem lub uczestnikiem na dworze króla Zygmunta II Augusta, u którego był sekretarzem (1564 - 1574 r.).
Tytułowy doktor Hiszpan to postać autentyczna - Pedro Ruiz de Moroz, lekarz, prawnik, poeta, hiszpański wybitny humanista, dworzanin króla, znany w Polsce jako Rojzjusz.

"Nasz dobry doktor spać się od nas bierze,
Ani chce z nami doczekać wieczerzę."

Dobry doktor, czyli dobry kompan do zabawy. Chce iść spać, co niezbyt podoba się towarzyszom, toteż planują odwiedzić go w sypialni (nieważne jest miejsce, wszędzie dobrze się bawią):

"Dajcie mu spokój! Najdziem go w pościeli,
A sami przedsię bywajmy weseli!"
"Już po wieczerzy, pódźmy do Hiszpana!"
"Ba, wierę, pódźmy, ale nie bez dzbana."

Dialog ma na celu nie wymianę poglądów, ale przedstawienie zdarzeń rozgrywających się. Nie jest to szczegółowe następstwo ich po sobie, ale wydarzenia bezpośrednio związane z doktorem, reszty trzeba się domyśleć, jest nieistotna.

"Puszczaj doktorze, towarzyszu miły!"
Doktor nie puścił, ale drzwi puściły.

Ta gra słów (kalambur) podkreśla komizm sytuacji, w jakiej znalazł się doktor. Chciał on uciec od biesiadników, więc oni przyszli do niego.

"Jedna nie wadzi, daj ci Boże zdrowie!"
"By jeno jedna" - doktor na to powie.
Od jednej przyszło aż więc do dziewiąci,
A doktorowi mózg się we łbie mąci.

Przedstawia uległość doktora, która sugeruje, jak ważną rolę w tamtych czasach stanowiły dworskie zabawy i jak ważne było, aby żaden z uczestników nie opuścił biesiady trzeźwy.

"Trudny, powiada, mój rząd z tymi pany:
Szedłem spać trzeźwio, a wstaję pijany".

Jest to charakterystyczna dla facecji puenta oparta na paradoksie (zasypia trzeźwy, a budzi się pijany), który podkreśla komizm sytuacyjny.

Fraszka ta nie ma na celu wyśmiewania uczestników, ich mentalności ani wytykania wad społeczeństwa. Jest napisana po to, aby ukazać radość życia przypatrując się codzienności. Należy wziąć pod uwagę, że Kochanowski był epikurejczykiem - wyznawał filozofię, że wszystko, co sprawia radość jest dobre; głównym tego celem była eudajmonia - życie pozbawione trosk.


Przydatna praca? Tak Nie
Komentarze (2) Brak komentarzy
16.3.2011 (21:17)

epikurejczykiem oO? hahaha. tak ! oczywiście! widać to szczególnie w "Na dom w Czarnolesie". < nie przegapcie tu sarkazmu ;) >

1.10.2009 (20:19)

Widziałam już gdzieś podobną pracę

Teksty kultury


Zadania z Języka polskiego
jessie5350 rozwiązanych zadań
Język polski 10 pkt 1 godzinę 45 minut temu

Opisz jak najdłodniej jadną z tradycji wa-hima

Rozwiązań 0 z 2
punktów za rozwiązanie do 8
Rozwiązuj

rogal4490 rozwiązanych zadań
Język polski 10 pkt 2 godziny 14 minut temu

Pan Tadeusz oglądałem film ale nie znam niektórych odpowiedzi  np spór o zamek wiem że hrabia walczy o niego z sędzią soplicą pytanie jest...

Rozwiązań 0 z 2
punktów za rozwiązanie do 8
Rozwiązuj

kosmetyczka060 rozwiązanych zadań
Język polski 10 pkt 2 godziny 26 minut temu

Proszę o opisanie wątku planety Tralfamadori z książki "Rzeźnia numer pięć". Chodzi mi o przewodnik po planecie

Rozwiązań 0 z 2
punktów za rozwiązanie do 8
Rozwiązuj

Krystian-020 rozwiązanych zadań
Język polski 200 pkt 2 godziny 33 minuty temu

1.co w finale stało sie z Heleną Stawska? 2.co w finale powieści stało sie z głównym bohaterem powieści? 3.jaki 1.co w finale stało sie z Heleną...

Rozwiązań 0 z 2
punktów za rozwiązanie do 150
Rozwiązuj

adamana12210 rozwiązanych zadań
Język polski 30 pkt 2 godziny 43 minuty temu

Proszę o pomoc, musze na jutro oddać Rozprawke temat jest następujący: Czy miłość można stawiać ponad wszystko? Rozważ problem odwołując sie do...

Rozwiązań 0 z 2
punktów za rozwiązanie do 23
Rozwiązuj

Masz problem z zadaniem?

Tu znajdziesz pomoc!
Wyjaśnimy Ci krok po kroku jak
rozwiązać zadanie.

Zadaj pytanie

Serwis stosuje pliki cookies w celu świadczenia usług. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w urządzeniu końcowym. Możesz dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w Serwis stosuje pliki cookies w celu świadczenia usług. Więcej szczegółów w polityce prywatności.