profil

Analiza i interpretacja Pieśni o spustoszeniu Podola Jana Kochanowskiego

drukuj
satysfakcja 67 % 130 głosów

Treść
Obrazy
Wideo
Komentarze

Jan Kochanowski od początku swej twórczości daje dowody swego patriotyzmu i obywatelskiego zaangażowania. Z troski o kraj wypływa krytyka szlachty, która zajęła i się handlem, a nie dba o obronę ojczyzny. Taki właśnie charakter ma znana Pieśń V (O spustoszeniu Podola).Napisana została ok. r. 1575 r., opowiada o skutkach najazdu tatarskiego, kiedy to spustoszenie ziem polskich osiągnęło niespotykane wcześniej rozmiary (według kroniki Bielskiego Tatarzy zagarnęli wówczas ponad 50 tysięcy jeńców).
Pieśń, ta ma wszelkie cechy liryki apelu, odwołuje się do patriotyzmu Polaków, dumy narodowej, a także do uczuć religijnych. Na emocje czytelnika oddziałują przede wszystkim epitety, wyrażające stosunek emocjonalny mówiącego (pohaniec sprosny, żup żałosny). Dodatkowym argumentem mobilizującym adresata ( Polaka) jest powołanie się na jego wyjątkowe cechy osobiste - szlachetność i cnoty rycerskie. Do gamy pochlebstw Kochanowski dołącza jeszcze i przewrotną drwinę, mającą pobudzić ambicje adresata: „Wsiadamy? Czy nas półmiski trzymają?” Tym, którym brakuje odwagi, poeta radzi, by przynajmniej poświęcili majątek osobisty i opłacili żołnierzy: „Skujmy talerze na talery, skujmy, /A żołnierzowi pieniądze gotujmy!” Zdroworozsądkowe uzasadnienie takiej postawy nie brzmi może w naszych ustach zbyt szlachetnie, ale przemówić musi do każdego nieodpartą racją: Dajma; a naprzód dajmy! Sami siebie / Ku gwałtowniejszej chowajmy potrzebie. Ironiczna sentencja jest zarówno ostrzeżeniem, jak i ostatecznym argumentem, mającym przekonać czytelnika. Całość została ironicznie spointowana przez Kochanowskiego słowami „Nową przypowieść Polak sobie kupi, Że przed szkoda i po szkodzie głupi”. Prawdopodobnie Kochanowski nie był pewny patriotyzmu swoich rodaków, skoro użył tak przemyślnych środków w tej pieśni.
Podmiot mówiący wypowiada się w imieniu zbiorowości (szlachty, obywateli), czuje się jej częścią, choć ją krytykuje. Tylko w poincie dystansuje się wobec swojej grupy. Trzy pierwsze zwrotki to relacja w 3 osobie liczby pojedynczej, w następnych strofach pojawiają się formy w liczbie mnogiej („zbojce nas wojują”; „wsiadamy”; „dajmy”) - podmiot zbiorowy, w ostatniej zwrotce pojawia się 1 osoba liczby pojedynczej („cieszy mnie rym”) - funkcje podmiotu mówiącego przejmuje „ja” liryczne.
Adresat liryczny jest wyraźnie wskazany. Kilkakrotnie występuje wołacz („Polaku”, „Lachu”) - bezpośredni zwrot do adresata, formy 1 osoby liczby mnogiej („dajmy”, „gotujmy”) mają znaczenie trybu rozkazującego - podmiot mówi do "my" lirycznego, formy 2 osoby liczby pojedynczej trybu rozkazującego („zetrzyj”, „czuj”, „ustępuj”) - podmiot mówi do „ty” lirycznego.
Wiersz zbudowany jest zgodnie z zasadami retoryki antycznej jak mowa. Tezę stanowią słowa: „wieczna sromota i nienagrodzona szkoda”, strofy 2-4 dostarczają argumentów do sformułowania wezwania patriotycznego, są opisem sytuacji, strofy 5-10, w których następuje zmiana form gramatycznych czasownika (3 osoby liczby mnogiej trybu rozkazującego) i rzeczownika (wołacz), skierowane są przeciw obojętnej na dobro publiczne szlachcie. Patos przeplata się tu z ironią i szyderstwem. Podmiot przemawia tu do narodu i w jego imieniu.
Strofa ostatnia jest pointą-morałem. Dopiero tutaj podmiot pozwala sobie na dystans wobec narodu i mówi wyłącznie we własnym imieniu. Taka budowa wzmacnia siłę perswazji. Środki artystyczne zostały tak dobrane, by oddziaływać na emocje. Środki składniowe i wersyfikacyjne służą dobitnemu wyrażeniu gorzkich prawd tak, aby dotrzeć nimi nie tylko do umysłów, ale przede wszystkim do serc. Podkreślają oburzenie, żal i wstyd:
- wykrzykniki („cny Lachu”; „dajmy; a naprzod dajmy”), nacechowane ironią pytania retoryczne („Wsiadamy? Czy nas półmiski trzymają?”), powtórzenia („Zbójce (niestety) zbójce”; „a nas nierządne, ach, nierządne jedzą”), przerzutnie (1, 5 i 7 strofa) łamiące normalny tok wypowiedzi, wprowadzają niepokój.
Tak, więc Jan Kochanowski pisze pieśń, która ma oddziaływać na czytelników emocjonalnie. Ma pokazać szlachcie, do której sam należy, że trzeba wspomóc walkę o kraj. Już rezygnacja z pisania w języku łaciński wskazuje na wzrost przynależności do narodu. Tak, więc antropocentryzm i humanizm doby odrodzenia wyzwoliły w Kochanowskim osobiste, indywidualne poglądy i odwagę do wyrażenia uczuć i myśli na temat walki polaków i zniszczeń poczynionych na Podolu.


Przydatna praca? Tak Nie
Komentarze (6) Brak komentarzy
9.3.2011 (20:11)

zgadzam się z poprzednikami: krótko, zwięźle, na temat i poparte cytatami :) To jest to czego mi potrzeba ;) Dziękuję autorce serdecznie

6.2.2011 (19:07)

Jaki jest fragment perswazji ?

9.4.2007 (18:50)

Praca bardzo fajna szkoda tylko, że została PRAWIE W całości spisana z "LEKTURY NA CD" dlatego 4:)

28.2.2007 (19:43)

super..:) dzieki bardzo..:P:P świetna praca;)

5.2.2007 (18:38)

konkretne, poparte cytatami... właśnie tego mi było trzeba;D

Teksty kultury


Zadania z Języka polskiego
Denik890 rozwiązanych zadań
Język polski 10 pkt 41 minut temu

Przeksztalc 6 zdan z piesni sachema na wiersz rymujacy sie - zachowaj logicznosc i spojnosc tekstu

Rozwiązań 0 z 2
punktów za rozwiązanie do 8
Rozwiązuj

Denik890 rozwiązanych zadań
Język polski 10 pkt 43 minuty temu

Przeksztalc 6 zdan z piesni sahema - wierasz rymujacy sie , zachowaj logicznosc i spojnosc tekstu.

Rozwiązań 0 z 2
punktów za rozwiązanie do 8
Rozwiązuj

polka122341 rozwiązane zadanie
Język polski 10 pkt 48 minut temu

O czym marzyli dorośli gdy byli dziećmi (forma pamiętnika)plis pommurzcie

Rozwiązań 0 z 2
punktów za rozwiązanie do 8
Rozwiązuj

sabinagirl1 rozwiązane zadanie
Język polski 100 pkt 1 godzinę 24 minuty temu

Napisz podanie do wójta gminy o zmianę godzin dojazdów autobusu szkolnego. pliss daje najjjjj....

Rozwiązań 0 z 2
punktów za rozwiązanie do 75
Rozwiązuj

nadija170 rozwiązanych zadań
Język polski 10 pkt 2 godziny 45 minut temu

Napisz list oficjalny do dyrektora szkoły dotyczący rozpatrzenia kandydatury pani Magdaleny Koj na stanowisko wychowawcy klasy gimnazjalnej ....

Rozwiązań 0 z 2
punktów za rozwiązanie do 8
Rozwiązuj

Masz problem z zadaniem?

Tu znajdziesz pomoc!
Wyjaśnimy Ci krok po kroku jak
rozwiązać zadanie.

Zadaj pytanie Zaloguj się lub załóż konto

Serwis stosuje pliki cookies w celu świadczenia usług. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w urządzeniu końcowym. Możesz dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w Serwis stosuje pliki cookies w celu świadczenia usług. Więcej szczegółów w polityce prywatności.