profil

Wolna elekcja

drukuj
satysfakcja 52 % 158 głosów

Treść
Obrazy
Wideo
Komentarze

Wolna elekcja w Polsce.

Elekcja (łac. electio)- wybór na jakieś stanowisko lub urząd; powoływane w drodze obioru dostojników świeckich lub duchownych oraz monarchów.

W dawnej Polsce potwierdzone elekcją było powołanie 1386 na tron polski Władysława Jagiełły, ale do czasu wymarcia Jagiellonów (1572) elekcja była tylko zatwierdzeniem członka dynastii panującej.

Dopiero w czasie bezkrólewia 1572-73 wykształciła się zasada powołania króla w wolnej elekcji; z racji ustalenia się zasady udziału w elekcji całej szlachty nazywa się taką elekcją – elekcją viritim. Wybór króla polskiego (jednocześnie wielkiego księcia litewskiego) odbywał się na zjeździe, na którym każdy szlachcic miał prawo wziąć udział osobiście; z czasem ustalono stałe miejsca elekcji – na Woli pod Warszawą.

Wygaśniecie rodu Jagiellonów w 1572 r. i związany z tym kryzys dynastyczny stał się testem trwałości szlacheckiego państwa. Test ów wypadł pomyślnie, mimo ścierania się obozu szlacheckiego (egzekucyjnego) z magnackim oraz sporu katolików z protestantami. Elementy zabezpieczenia państwa na czas wyboru nowego monarchy:

- powołanie interrexa sprawującego władzę naczelną na czas bezkrólewia (został nim prymas)
- konfederacje (kaptury) szlacheckie przejęły władzę w terenie (w ziemiach, w województwach)
- zapewniano pokój religijny w państwie uchwalając tzw. konfederację warszawską (1573)
- elekcja (wybór) króla miała być powszechna(viritim, czyli „mąż w męża”), co ustalono na sejmie konwokacyjnym w 1573. System viritim forsował Jan Zamoyski (późniejszy kanclerz wielki koronny i hetman), inicjatorami byli magnaci małopolscy: wojewoda krakowski Jan Firlej, kasztelan lubelski Stanisław Słupecki oraz wojewoda sandomierski Piotr Zbonowski.

Za wyborem systemu viritim wypowiedziało się duchowieństwo, zaniepokojone obecnością dużej liczby protestantów w senacie oraz wśród przywódców ruchu egzekucyjnego. Episkopat był świadomy liczebnej przewagi katolików, zwłaszcza na Mazowszu, dokąd miała się zjechać szlachta ze wszystkich dzielnic Rzeczypospolitej.

Pierwszym królem elekcyjnym był Henryk III Walezy obrany w 1573.

Warunkiem panowania było podpisanie ustaw:
a) artykułów henrykowskich, gwarantujących ustrój państwa
b) pacta conventa – doraźnych zobowiązań.

Ostatnim królem elekcyjnym był Stanisław August Poniatowski obrany w 1764. Na elekcji szlachta głosowała województwami w obecności posłów, którzy odnosili jej głosy do senatu: wybór króla ogłaszał marszałek, mianował natychmiast prymas. Pierwsza wolna elekcja zgromadziła ok. 40-50 tysięcy uczestników, na następne (1575) przybyło już 12 tysięcy (z Prus Królewskich pofatygowały się zaledwie... 2 osoby). Na elekcję 1587 przybyło pieszo aż 2 tysiące Mazurów – biednej szlachty mazowieckiej nie stać było na konie, a do Warszawy mieli blisko.
W XVII w - ilość elektorów nie przekroczyła 5 tysięcy.

Wolna elekcja osłabiała pozycję króla w państwie, a tron stawał się przetargiem między stronnictwami politycznymi; dawała również możliwość obcej interwencji w sprawy państwa. „Despotyzm nie wymaga innych cnót prócz posłuszeństwa, polska wolność żądała rozumu stanu , ofiarności, czynności od setek tysięcy Tych starczyło w jednym pokoleniu, zabraknie w następnych ”- pisał wielki historyk Władysław Konopczyński.

Wolną elekcję zniesiono w czasie Sejmu Wielkiego i Konstytucji 3 Maja.


Przydatna praca? Tak Nie
Wersja ściąga: wolna_elekcja.doc
Komentarze (9) Brak komentarzy
24.11.2011 (18:53)

Bardzo Ci dziękuje za tą pracę bardzo mi pomogla bo akurat 25.11.11r mialem sprawdzian a nie mialem notatki z lekcji bo sobie nie odpisalemDZIĘKI WIELKIE

20.1.2011 (18:42)

superrrrrrr ;]

27.7.2006 (14:21)

No może być ale ja chcem list otwarty do monitora bo pani tak kazała



Zadania z Historii
mycha20800 rozwiązanych zadań
Historia 30 pkt Dzisiaj 10:07

Opracuj jeden tematów: 1. Świat u progu III wojny światowej – omów wybrany konflikt. 2. Rola USA i ZSRR jako supermocarstw powojennego świata. 3....

Rozwiązań 0 z 2
punktów za rozwiązanie do 23
Rozwiązuj

divadivatak1 rozwiązane zadanie
Historia 40 pkt wczoraj o 20:28

Jak oceniam króla Bolesława II Śmiałego? Chodzi o to jak ocenia Bolesława po tym gdy zabił świętego Stanisława ze Szczepanowa. prosze szybko...

Rozwiązań 0 z 2
punktów za rozwiązanie do 30
Rozwiązuj

divadivatak1 rozwiązane zadanie
Historia 10 pkt wczoraj o 20:24

Jak oceniam króla Bolesława II Śmiałego? Chodzi o to jak ocenia Bolesława po tym gdy zabił świętego Stanisława ze Szczepanowa . prosze szybko...

Rozwiązań 0 z 2
punktów za rozwiązanie do 8
Rozwiązuj

MINDEK100 rozwiązanych zadań
Historia 200 pkt wczoraj o 18:40

2 Wojna Światowa zwycięstwo czy porażka Polski ? Wypracowanie proszę o szybką odpowiedź :)

Rozwiązań 0 z 2
punktów za rozwiązanie do 150
Rozwiązuj

minionka1120 rozwiązanych zadań
Historia 10 pkt wczoraj o 16:12

1.Początek nowej ery muzułmańskie 2.Pogląd ,że życie człowieka jest z góry przesądzone przez Boga 3.Następca Proroka 4.Państwo rządzone przez...

Rozwiązań 0 z 2
punktów za rozwiązanie do 8
Rozwiązuj

Masz problem z zadaniem?

Tu znajdziesz pomoc!
Wyjaśnimy Ci krok po kroku jak
rozwiązać zadanie.

Zadaj pytanie

Serwis stosuje pliki cookies w celu świadczenia usług. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w urządzeniu końcowym. Możesz dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w Serwis stosuje pliki cookies w celu świadczenia usług. Więcej szczegółów w polityce prywatności.