profil

Podmiot

drukuj
satysfakcja 59 % 335 głosów

Treść
Obrazy
Wideo
Komentarze

Rodzaje podmiotów

Podmiot jest to nadrzędna część zdania, tworząca z orzeczeniem związek główny. Wskazuje on element, o którym orzeka się w danym zdaniu. Podmiot najczęściej wyrażony jest rzeczownikiem w mianowniku, ale nie jest to możliwość jedyna. Oto przegląd sytuacji szczegółowych:

1. Brak podmiotu. Najczęściej spotykanym typem zdań bezpodmiotowych są konstrukcje zawierające czasownik odnoszący się do pewnych stanów przyrody, które istnieją same przez się; nie można wtedy wskazać wykonawcy czynności, o którym orzekałby podmiot: Świta; Grzmi; Dnieje; Błyska się.

2. Podmiot domyślny. Jedynym formalnym wykładnikiem tego typu podmiotu jest końcówka czasownika, informująca nas o liczbie, osobie i ewentualnie rodzaju; podmiot domyślny można zastąpić zaimkiem (przyszliśmy : liczba mnoga, rodzaj męskoosobowy, pierwsza osoba -my ; przyszłaś : liczba pojedyncza, rodzaj żeński, druga osoba -ty ).

Występowanie w zdaniu podmiotu domyślnego nie wyklucza obecności określeń podmiotu: tego typu sytuację można dostrzec na przykład w zdaniach Przerażeni (my) zamilkliśmy czy Zmordowani (oni) posnęli. Według innej interpretacji wyrazy zmordowani i przerażeni pełnią funkcję podmiotu i zostały użyte w znaczeniu rzeczownikowym (por. Chory poczuł się lepiej; Wczoraj odwiedzili nas znajomi ).

3. Podmiot logiczny. Podmiotem logicznym nazywamy podmiot występujący w dopełniaczu, a więc nie mający formy gramatycznej dla tej części zdania typowej. Z sytuacją taką najczęściej spotykamy się wtedy, gdy orzeczenie wyraża brak lub zmianę ilości czegoś (Janka nie ma w szkole, Zabrakło mi pieniędzy, Przybyło dnia, Ubyło wody ) albo

przydawką określająca podmiot jest liczebnik czy zaimek liczebny (Pięciu chłopców grało w piłkę; Troje dzieci bawiło się w piaskownicy; Ile osób przyszło? ). Przy analizie konstrukcji z liczebnikiem można też uznać za podmiot całość, bez wyodrębniania liczebnika jako przydawki (Pięciu chłopców grało w piłkę ).

4. Podmiot szeregowy. Podmiot szeregowy składa się z co najmniej dwóch elementów współrzędnych (Kot i pies jedzą z jednej miski; Ani kota, ani psa nie było na podwórku ). Podmiot szeregowy może łączyć się z rzeczownikiem w liczbie mnogiej (narzuconej przez rzeczywistość - podmiot odnosi się nie do jednego obiektu, ale wielu**) lub w li-

czbie pojedynczej (narzuconej przez najbliższy rzeczownik). Na ogół orzeczenie ma jednak formę liczby mnogiej. Zgoda między podmiotem a orzeczeniem obejmuje także kategorię rodzaju. Wybór rodzaju zależy od tego, jakie rzeczowniki wchodzą w skład podmiotu; obecność rzeczownika męskiego osobowego (lub obecność osoby płci męskiej sugerowana na przykład przez wyraz państwo czy nazwisko małżeństwa) powoduje, że orzeczenie przybiera formę męskoosobową: Chłopcy i dziewczynki przyszli; Adaś, Marysia, Kasia i Ewa nie odrobili lekcji; Kowalscy wyjechali nad morze. Męskoosobowa postać orzeczenia pojawi sie także w zdaniach, w których jednym ze składników

szeregu będącego podmiotem jest nazwa zwierzęcia rodzaju męskiego: Moja babcia i kot drzemali w fotelu.

5. Podmiot towarzyszący. Podmiotem towarzyszącym nazywamy konstrukcję składającą się z rzeczownika w mianowniku, przyimka z i rzeczownika w narzędniku (ojciec z synami, matka z córką, pani z pieskiem ). Podmiot towarzyszący łączy się z czasownikiem w liczbie mnogiej, o ile jeden z członów nie jest nierównorzędny znaczeniowo

drugiemu (Ojciec z synami wybrali się na mecz, ale Pani z pieskiemspaceruje po parku ).

Sposoby wyrażania podmiotu

Podmiot może być wyrażony pojedynczym wyrazem lub zespołem składniowym (podmiot szeregowy, podmiot towarzyszący, konstrukcja z liczebnikiem). Na ogół podmiotem jest rzeczownik w mianowniku (rzadziej w dopełniaczu), ale nie jest to jedyna możliwość. Podmiot jednowyrazowy może być wyrażony:

- rzeczownikiem (Pies śpi )
- zaimkiem rzeczownym (Kto przyszedł? )
- przymiotnikiem (Chory poczuł się lepiej )
- zaimkiem przymiotnym (Taki jesteś! )
- imiesłowem przymiotnikowym czynnym (Palący wyszli z pokoju )
- imiesłowem przymiotnikowym biernym (Pobity złożył skargę )
- liczebnikiem głównym (Dwóch nie przyszło )
- liczebnikiem porządkowym (Drugi nie przyszedł )
- bezokolicznikiem (Miło jest marzyć o wakacjach ).

Widać wyraźnie, że podmiotem może być wyraz stanowiący formalny odpowiednik rzeczownika w strukturze składniowej (zaimek rzeczowny, bezokolicznik) lub odpowiednik znaczeniowy (chory - "chory człowiek" ). Czasem jakiegoś wyrazu lub konstrukcji używamy w funkcji metajęzykowej (a więc nie odwołujemy się do znaczenia danej jednostki, lecz przekazujemy informację na temat jej funkcjonowania w systemie językowym); jednostka taka również może być podmiotem ("Czy" jest partykułą; "Tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiąt osiem" to liczebnik złożony; "Wpaść z deszczu pod rynnę" jest związkiem frazeologicznym stałym).

Zdania bezpodmiotowe

Zdania bezpodmiotowe nie zawierają podmiotu i nie możemy tego podmiotu ustalić - albo nie istnieje sprawca danego stanu czy wykonawca czynności, albo jest to bliżej nieokreślona grupa osób. Najbardziej charakterystyczne są następujące struktury zdań bezpodmiotowych:

- Świta; Grzmi; Było zimno (orzeczenie wyraża pewne stany przyrody)
- Wybito szybę (orzeczenie wyrażone formą nieosobową na -no -to - nieokreślony wykonawca czynności)
- Trzeba to zrobić (wypowiedzenie z czasownikiem niefleksyjnym).

Jako bezpodmiotowe można też opisać zdania typu: Dużo się o tym mówi; Słychać wystrzały; Udało się to zrobić; Da się wytrzymać.



Przydatna praca? Tak Nie
Wersja ściąga: podmiot.doc
Komentarze (8) Brak komentarzy
18.5.2011 (19:34)

to nie jest to czego szukałem
żart

24.3.2010 (19:46)

heh, dzięki ;) mam się z czego uczyć na sprawdzian ;) Daję 5 :)

22.4.2009 (19:01)

dobra praca o to mi chodziło

16.11.2008 (21:10)

Bardzo dobra praca!Dzięki stokrotne

27.11.2006 (20:29)

KaRiNkA;*
Mega FaJJna prACA!! PoMoGlA mi NA PoLakKA-Moja ZmORa!!:/ dzienx;*;*;*jescze sie odezwe......

Gramatyka i formy wypowiedzi


Zadania z Języka polskiego
Tomek6986600 rozwiązanych zadań
Język polski 10 pkt 10 minut temu

Prezentacja maturalna i bibliografia do tematu  Literatura science - fiction jako odbicie lęków i marzeń współczesnego człowieka.Omów problem...

Rozwiązań 0 z 2
punktów za rozwiązanie do 8
Rozwiązuj

cinsa11 rozwiązanych zadań
Język polski 25 pkt 43 minuty temu

Napisz oficjalny list do wiosny. List musi zawierać argumenty ,dlaczego ona jest potrzebna. Mam to na jutro ,więc jak odpowiedź nie będzie dziś to...

Rozwiązań 0 z 2
punktów za rozwiązanie do 20
Rozwiązuj

konrad8543580 rozwiązanych zadań
Język polski 10 pkt 51 minut temu

Zadanie 4 : Porównaj tę pieśń z Pieśnia XIX. Czy Koncepcje człowieka które znajdujemy w obu utworach, są takie same, są takie same, czy też...

Rozwiązań 0 z 2
punktów za rozwiązanie do 8
Rozwiązuj

karomati0 rozwiązanych zadań
Język polski 10 pkt 56 minut temu

I. Przeczytaj uważnie podany fragment tekstu. Pewnego dnia jeden przyjaciel przysłał synowi kupca stary kufer i powiedział: - Pakuj manatki! Było...

Rozwiązań 0 z 2
punktów za rozwiązanie do 8
Rozwiązuj

muffinka123a0 rozwiązanych zadań
Język polski 100 pkt 1 godzinę 12 minut temu

Prosze niech ktos napisze ....!!:) 1. Jakie dostrzegasz podobieństwo między bohaterami "lalki" i "nad niemnem" , Prosze niech...

Rozwiązań 0 z 2
punktów za rozwiązanie do 75
Rozwiązuj

Masz problem z zadaniem?

Tu znajdziesz pomoc!
Wyjaśnimy Ci krok po kroku jak
rozwiązać zadanie.

Zadaj pytanie Zaloguj się lub załóż konto

Serwis stosuje pliki cookies w celu świadczenia usług. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w urządzeniu końcowym. Możesz dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w Serwis stosuje pliki cookies w celu świadczenia usług. Więcej szczegółów w polityce prywatności.