profil

Starożytny Egipt.

drukuj
satysfakcja 64 % 361 głosów

Treść
Obrazy
Wideo
Opinie

Egipt, warunki naturalne
Egipt jest położony w północnej Afryce, w dolinie rzeki Nil. W starożytności za terytorium egipskie uchodził obszar rozciągający się od delty (nad Morzem Śródziemnym) do pierwszej katarakty, czyli pierwszego z wielkich progów skalnych przegradzających rzekę. Nil płynie w wąskiej dolinie wyżło-bionej w skalistym podłożu. Jej szerokość waha się od kilku do kilkunastu kilometrów, jedynie u ujś-cia ma około 20 km. Wielkie znaczenie dla życia w dolinie miały regularne wylewy Nilu. Następowa-ły one w stałej porze – od lipca do października każdego roku. Zalewały one dolinę, lecz jednocześnie nanosiły warstwę żyznego mułu. Miało to tym większe znaczenie, gdyż gorący klimat i skąpa ilość opadów uniemożliwiały wegetację roślin poza terenami stałych wylewów. By dłużej utrzymać wodę na polach Egipcjanie budowali kanały irygacyjne. Przyczyna tych wylewów poznana została dopiero w XIX w. Powodowało je topnienie śniegu w górach na terenie Abisynii. Egipt nie bez powodu został już w starożytności nazwany “darem Nilu”. Bez wody z rzeki życie byłoby niemożliwe. Nil wypełniał także i inne funkcje. Był głównym szlakiem komunikacyjnym i handlowym. Niewielki koszt żeglugi łodziami ułatwiał kontakty między ludźmi zamieszkującymi dolinę. Dolina Egiptu nie obfitowała w starożytności w surowce mineralne. Nie występowały metale, które należało sprowadzać z Nubii (zło-to), Półwyspu Synaj (miedź). Całkowicie brak było cyny i żelaza. Stąd też mieszkańcy Egiptu o wiele później niż w innych krajach zapoznali się z narzędziami brązowymi i żelaznymi. Pustynia natomiast obfitowała w różne rodzaje skał, których obróbkę Egipcjanie opanowali w sposób doskonały.

Egipt, społeczeństwo
Ludność starożytnego Egiptu dzieliła się na kilka warstw. Najliczniejszą z nich stanowili chłopi. Sta-nowili oni ponad 90% ludności. Pracowali na ziemi należącej do władcy, którą jedynie dzierżawili. Wydajność upraw była wysoka, gdyż przy zapewnieniu odpowiedniej ilości wody uzyskiwano nawet trzykrotny plon w ciągu roku. Chłopi byli ludźmi wolnymi. Ich praca była bardzo ciężka. Musieli oni ręcznie czerpać wodę z rzeki i przelewać ją do kanałów irygacyjnych. Dopiero dużo później zaczęto stosować żuraw, który znacznie ułatwił pracę ludności chłopskiej. Chłopi byli zobowiązani do licz-nych prac na rzecz państwa. Była to przede wszystkim konserwacja kanałów oraz prace na rzecz panu-jącego (np. budownictwo). Obok rolnictwa ludność trudniła się także rzemiosłem. Podstawowym ma-teriałem do wytwarzania narzędzi był kamień, róg i kość. Drewno było w Egipcie drogie, gdyż spro-wadzano je z odległych krain, głównie z Libanu. Egipcjanie poznali sztukę obrabiania metali. Naj-pierw była to miedź, później brąz, a dopiero w I tysiącleciu p.n.e. żelazo. Egipcjanie sztukę obróbki żelaza poznali za pośrednictwem bliskowschodnich królestw Mitanni i Hetytów. Dość wcześnie uży-wano w Egipcie złota i srebra do wyrobu dzieł sztuki oraz jako środka płatniczego. Już w czasach Sta-rego Państwa Egipcjanie utrzymywali bliskie kontakty handlowe z odległymi krainami, z których sprowadzali wyroby luksusowe (mirra, drewno cedrowe i hebanowe, kość słoniowa, złoto, srebro), ek-sportując w zamian zboże, tkaniny, ceramikę.
Wyższą od chłopów i rzemieślników grupę społeczną tworzyli urzędnicy. Korpus urzędniczy był we-wnętrznie zróżnicowany i obejmował wiele szczebli: od zwykłego wiejskiego pisarza do najwyższego dostojnika – wezyra. Droga do urzędów była długa i bardzo żmudna. Wiodła ona przez naukę w szko-łach. Zdobyte wykształcenie zwalniało z ciężkiej pracy fizycznej. Droga ta była otwarta także dla zdo-lnych ludzi z niższych warstw społecznych. Sprawny aparat urzędniczy zapewniał działanie państwa. Podobną rolę pełnili kapłani. Rozbudowany panteon wymagał wielu osób do obsługi świątyń i rozbu-dowanych form kultu religijnego. Wzrost potęgi kapłanów prowadził czasem do konfliktów z władzą państwową. Kapłani niekiedy odgrywali rolę czynnika destabilizującego państwo, gdyż dążyli do wzrostu znaczenia swych świątyń. Rola kapłanów wzrastała wskutek bogactwa świątyń do tego stop-nia, że zaczęli oni sięgać po władzę za czasów VII - X dynastii. XII dynastia była faktycznie dynastią kapłanów boga Amona z Teb.
Najwyższą grupę w społeczeństwie stanowiła rodzina panująca, której przewodził król. Zwykło się go określać mianem faraona, co jest terminem greckim i pochodzi ze zniekształconego terminu egipskie-go “per-aa” (lub “pir-o”), co oznacza “wielki dom”. Faraon był władcą absolutnym, uważanym za ży-jącego boga lub – w późniejszym okresie – jego syna. Dzięki temu faraon sprawował władzę nie tylko polityczną, ale również religijną. Obowiązkiem panującego było zapewnienie porządku i bezpieczeń-stwa w państwie. Władza panującego była dziedziczna, lecz wielokrotnie zdarzały się uzurpacje, które usuwały dotychczas panujące dynastie i wynosiły nowe.
W życiu społecznym Egiptu uderzają dwie ciekawe cechy. Jest to niewielka, jak na czasy starożytne, ilość niewolników oraz duża samodzielność kobiet. Niewolnicy byli zwykle jeńcami wojennymi lub nabytkami w ramach wymiany handlowej z innymi państwami. Kobiety w Egipcie miały prawo do własnych majątków, dzieci dziedziczyły majątki w linii matki, a królowe, siostry i małżonki faraonów często współrządziły krajem. Zdarzyła się nawet w dziejach Egiptu kobieta – faraon. Była to królowa Hatszepsut.

Egipt, dzieje polityczne
Już w starożytności zdumiewano się trwałością państwa i społeczeństwa egipskiego. Jego niezmien-ność, przywiązanie do tradycji były czymś niezwykłym w czasach szybkich zmian, powstawania i u-padania państw. Żyjący w IV w. p.n.e. kapłan egipski Menaton wyodrębnił w dziejach Egiptu 31 dy-nastii. Obecnie dzieje tego państwa dzieli się na następujące etapy:
Okres Dynastie Lata
Wczesnodynastyczny I – III Około 3100 – 2613 p.n.e.
Stare Państwo IV – VIII Około 2613 – 2160 p.n.e.
I okres przejściowy IX – XI Około 2160 – 2040 p.n.e.
Średnie Państwo XI – XIV Około 2040 – 1652 p.n.e.
II okres przejściowy XV – XVII Około 1652 – 1567 p.n.e.
Nowe Państwo XVIII – XX Około 1567 – 1069 p.n.e. III okres przejściowy XXI – XXV Około 1069 – 656 p.n.e.
Epoka późna XXVI – XXXI Około 656 – 525 p.n.e.
Już w IV tysiącleciu p.n.e. na terenie Egiptu zaczęły powstawać drobne państewka. Wedle tradycji, Dolny i Górny Egipt zjednoczył Menes – twórca I dynastii. Miał on założyć stolicę państwa, miasto Memfis. Władza państwowa posiadała charakter absolutny, a ludność została zaprzęgnięta do wielkich prac irygacyjnych. W czasach Starego Państwa podjęto również wielkie prace budowlane, których wi-docznym do dzisiaj znakiem są grobowce faraonów – piramidy. Dzieje Egiptu obfitują w powtarzające się najazdy obcych ludów. Obok zniszczeń materialnych i przejściowej destrukcji państwa przynosiły one także nowe zdobycze cywilizacyjne, np. dzięki Hyksosom, którzy podbili Egipt około1680 r. p.n.e., przeniesione tam zostały takie przedmioty jak tarcze, miecze, hełmy, wozy bojowe, oraz umie-jętność hodowli koni.
Największą potęgę Egipt osiągnął w czasach Nowego Państwa. Za panowania Totmesa III zajęta zos-tała Palestyna i Fenicja, a faraon otrzymał daniny od Asyrii, Hetytów i Babilonii. Apogeum świetności Egiptu były czasy panowania Amenhotepa III (1405 – 1362 r. p.n.e.). Podstawą potęgi egipskiej była w tym czasie znakomicie zorganizowana armia. Jej podstawę stanowili oszczepnicy oraz łucznicy. Nowością w uzbrojeniu był lekki wóz bojowy ciągnięty przez konie. Ekspansja w Azji Zachodniej zrodziła konflikt z innymi państwami. Szczególnie groźni byli Hetyci. Starcia z państwami azjatyc-kimi doprowadziły do utraty części zdobyczy. Próbę ich odzyskania podjął Ramzes II (1304 – 1237 r. p.n.e.). Rywalizację hetycko – egipską o panowanie w tej części Azji zakończył około 1200 r. p.n.e. najazd tzw. ludów morza. Egipt utracił południową Syrię, Palestynę, a na południu Nubię.
Ostatnią niezależną dynastią w dziejach Egiptu była dynastia saicka. Jej panowanie przerwał najazd Persów. W 525 r. p.n.e. król Persji pokonał armię egipską w bitwie pod Peluzjum. Od tego czasu Egipt nigdy już nie odzyskał samodzielności. W 332 r. p.n.e. Persowie zostali pokonani przez Aleksandra Wielkiego. Po śmierci Aleksandra państwo egipskie stało się królestwem hellenistycznym pod rząda-mi greckiej dynastii Ptolemeuszów (Lagidów), a w 31 r. p.n.e. po klęsce ostatniej królowej tej z dyna-stii Kleopatry i Marka Antoniusza, weszło jako prowincja w skład państwa rzymskiego.

Egipt, kultura
Dla zrozumienia kultury egipskiej konieczne jest poznanie religii. Była to religia politeistyczna, czyli dopuszczająca wiarę w wielu bogów. Egipski panteon był bardzo bogaty. Na szczycie hierarchii bo-gów stał Re, bóg tarczy słonecznej. Drugim bóstwem był Ozyrys, w którym widziano opiekuna natu-ry, a jednocześnie boga świata umarłych. Ważne miejsca w panteonie zajmowali Horus (opiekun nie-bios i władzy faraona) oraz bogowie dwóch stolic: Ptah (Memfis) i Amon (Teb). Wśród bogiń czczono Hathor i Izydę. Łączenie bogów było często efektem przemian politycznych. Umiejscowienie stolicy całego państwa w Tebach spowodowało szybki rozwój kultu Amona i połączenie go z kultem Re (Amon-Re). Cechą charakterystyczną wizerunków bogów było przedstawianie ich w postaci zwierząt lub ludzi z głowami zwierzęcymi. Wydaje się, że jest to pozostałość dawnych kultów animistycznych. Kult bogów sprawowali kapłani. Początkowo faraon był najwyższym kapłanem, ale ostatecznie funk-cje sakralne i polityczne zostały rozdzielone i pojawił się oddzielny urząd arcykapłana. Świątynie, ob.-ok pałaców królewskich i grobowców, były największymi budowlami wznoszonymi w Egipcie.
Egipcjanie wierzyli w życie pozagrobowe. Zakładali jednak, że jest ono nieodłącznie związane z ist-nieniem ciała, które jest siedzibą duszy. Dlatego, by uchronić je przed rozkładem, rozwinęła się skom-plikowana praktyka mumifikowania zwłok. By zapewnić szczątkom doczesnym spokój, wznoszono grobowce. Ich wielkość i zamożność wyposażenia świadczyła o pozycji materialnej zmarłych. Na po-czątku III dynastii pojawiły się wielkie grobowce – piramidy. Jednak nie zabezpieczały one dostatecz-nie ciał zmarłych władców. Stąd też poczęto chować ich w specjalnie ukrytych grobowcach w tzw. Dolinie Królów. Jednak już w starożytności większość z nich została obrabowana. Stąd też wielką se-nsacją było odkrycie w 1922 r. grobowca jednego z mało znanych faraonów z czasów Nowego Pań-stwa – Tutanhamona. Dzięki niemu mamy wyobrażenie o wielkości darów grobowych składanych wraz z faraonem do grobowca.
Jednym z największych osiągnięć kultury egipskiej było pismo. Pojawiło się ono z powodów czysto praktycznych do prowadzenia zapisów gospodarczych (wykazy inwentarza, wielkości plonów, zgro-madzone zapasy). Pismo to wywodzi się z rysunków przedstawiających ludzi, zwierzęta, rzeczy. Gre-cy nadali pismu egipskiemu nazwę hieroglifów. Do codziennego użytku pismo hieroglificzne zostało uproszczone do postaci tzw. pisma hieratycznego (kapłańskiego), a to z kolei do tzw. pisma demotycz-nego (popularnego). Najczęściej stosowanym materiałem piśmiennym był kamień, w którym rzeźbio-no oficjalne teksty (modlitwy, rozporządzenia władców) oraz papirus, czyli specjalnie preparowane ło-dygi rośliny o tej samej nazwie. Pisano na nim trzcinką maczaną w tuszu.
Starożytni Egipcjanie mogli poszczycić się wieloma osiągnięciami naukowymi. Na szczególną uwagę zasługują osiągnięcia w naukach ścisłych – matematyce i astronomii. Rozwiązywano zadania z geo-metrii (obliczano pola powierzchni) i algebry. Obserwacje astronomiczne umożliwiły stworzenie kale-ndarza słonecznego i obliczenie długości roku (365 dni; 12 miesięcy po 30 dni oraz 5 dni dodawanych na końcu roku). Wielkie osiągnięcia miała egipska medycyna. Wśród lekarzy nastąpiła specjalizacja, według rodzajów leczonych chorób. Przy świątyniach istniały wielkie szkoły medyczne, w których przeprowadzano tak skomplikowane zabiegi jak trepanacja czaszki.


Przydatna praca? Tak Nie
Wersja ściąga: starożytny_egipt..doc
Komentarze (6) Brak komentarzy zobacz wszystkie
3.10.2008 (16:14)

Idealnie jak na moje potrzeby :*

11.10.2006 (13:55)

Fajna praca. Fajnie, że napisałaś coś o warunkach naturalnych :)) Przydatne

8.10.2006 (15:41)

kto wie gdzie można znależć lan wydarzeń do faraona boesława prusa rozdział XX pisać moje gg. 2542291

27.7.2006 (14:17)

moze za to dostane 6 z histori

27.7.2006 (14:14)

spoko praca przydała mi sie na polski:)

Historia powszechna


Lolciakara0 rozwiązanych zadań
punktów za rozwiązanie do 8 rozwiązań 0 z 2
Rozwiązuj

Aga14510 rozwiązanych zadań
Historia 10 pkt wczoraj o 15:24

Scharakteryzuj rozwój kultury na ziemiach polskich po kongresie wiedeńskim

Rozwiązań 0 z 2
punktów za rozwiązanie do 8 rozwiązań 0 z 2
Rozwiązuj

monikabieda190 rozwiązanych zadań
punktów za rozwiązanie do 12 rozwiązań 0 z 2
Rozwiązuj

Masz problem z zadaniem?

Tu znajdziesz pomoc!
Wyjaśnimy Ci krok po kroku jak
rozwiązać zadanie.

Zaloguj się lub załóż konto

Serwis stosuje pliki cookies w celu świadczenia usług. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w urządzeniu końcowym. Możesz dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w Serwis stosuje pliki cookies w celu świadczenia usług. Więcej szczegółów w polityce prywatności.